آیین باران‌خواهی در کشورهای مختلف
از گذشته‌های دور، انسان همواره برای مقابله با خشکسالی و تأمین آب مورد نیاز خود به طبیعت و نیروهای ماورایی چشم دوخته است. باران که نقشی حیاتی در کشاورزی، حیات جانوران و بقای جوامع انسانی دارد، در فرهنگ‌های مختلف جایگاهی ویژه پیدا کرده و همین اهمیت باعث شکل‌گیری آیین‌ها و مراسم گوناگونی برای طلب باران شده است. از رقص‌ها و آوازهای دسته‌جمعی گرفته تا دعاها، قربانی‌ها و مناسک نمادین، هر قوم و سرزمینی به شیوه‌ای خاص آرزوی بارش باران را به نمایش گذاشته است؛ آیین‌هایی که در دل خود، باورها، اسطوره‌ها و پیوند عمیق انسان با طبیعت را بازتاب می‌دهند. در این مطلب، به سراغ ۱۶ کشور از نقاط مختلف جهان رفته‌ایم تا با آیین‌های طلب باران در فرهنگ‌های گوناگون آشنا شویم؛ مراسمی که برخی از آن‌ها به دلیل شیوه‌های عجیب، نمادهای شگفت‌انگیز یا پیشینه تاریخی‌شان، بسیار جالب توجه هستند. از سنت‌های کهن و رازآلود گرفته تا جشن‌ها و رقص‌های محلی، هر یک از این آیین‌ها روایتی متفاوت از امید انسان به بارش باران دارند. با ما همراه شوید تا سفری فرهنگی به گوشه‌وکنار جهان داشته باشیم و با رسم‌هایی آشنا شویم که نشان می‌دهند انسان‌ها در طول تاریخ، برای جلب باران و حفظ زندگی، چه راه‌های متنوع و گاه شگفت‌انگیزی را آزموده‌اند.
آیین باران‌خواهی چمچه‌گلین در ایران، استان چهارمحال و بختیاری
در فرهنگ کهن ایران، آیین‌های گوناگونی برای طلب باران وجود داشته که ریشه در باورهای پیش از اسلام دارد و در طول قرن‌ها با سنت‌ها و آیین‌های اسلامی درآمیخته است. یکی از شناخته‌شده‌ترین این آیین‌ها، «چمچه‌گلین» یا «چمچه‌خاتون» است که در چهارمحال و بختیاری، لرستان، آذربایجان، شمال خراسان و برخی دیگر از مناطق ایران برگزار می‌شد. در این مراسم، قاشق یا ملاقه‌ای چوبی را به شکل عروسکی می‌آراستند و کودکان آن را در کوچه‌ها و خانه‌ها می‌گرداندند. صاحب‌خانه‌ها ضمن پاشیدن آب بر عروسک، آرد، حبوبات یا مواد غذایی به کودکان می‌دادند تا با آن آش نذری بپزند. پس از پخت آش، مردم گرد هم می‌آمدند، آن را میان همسایگان تقسیم می‌کردند و برای بارش باران دعا می‌خواندند.
آیین باران‌خواهی در کشورهای مختلف، نماز استسقاء در ایران
نماز استسقاء در ایران
در بسیاری از نقاط ایران نیز آیین‌هایی با محوریت «عروس باران» یا «ننه باران» رواج داشت. در این مراسم، عروسکی نمادین یا گاهی دختری از اهالی روستا را با گل، سبزه و پارچه‌های رنگی می‌آراستند و در کوچه‌ها می‌گرداندند. مردم با خواندن اشعار محلی و پاشیدن آب بر عروسک یا حامل آن، از خداوند درخواست باران و برکت می‌کردند. در برخی مناطق لرستان نیز رسم بود که هنگام پیدایش ابرهای باران‌زا، برای دور کردن نیروهای اهریمنی یا بیدار کردن ابرها، تیر هوایی شلیک کنند. پس از گسترش اسلام، نماز باران (نماز استسقاء) نیز به مهم‌ترین آیین دینی باران‌خواهی در ایران تبدیل شد. در زمان خشکسالی، مردم با روزه‌داری، توبه، صدقه و اقامه این نماز از خداوند درخواست نزول باران می‌کردند؛ رسمی که همچنان در بسیاری از نقاط کشور برگزار می‌شود.
آیین‌های باران‌خواهی ژاپن، جشن سونه‌اوری آماگوی
در ژاپن، آیین‌های باران‌خواهی که با نام «آماگوی» شناخته می‌شوند، پیشینه‌ای چندصدساله دارند و آمیزه‌ای از باورهای شینتویی، آیین‌های بودایی و سنت‌های محلی هستند. مردم در زمان خشکسالی با نواختن طبل، اجرای رقص‌های آیینی و نیایش، از خدایان و ارواح طبیعت برای فرستادن باران درخواست یاری می‌کردند. در فرهنگ ژاپن، اژدها نماد آب، رودخانه و باران است و به همین دلیل در بسیاری از آیین‌های باران‌خواهی جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از مشهورترین این مراسم، جشن «سونه‌اوری آماگوی» است که هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شود. در این آیین، مردم محلی اژدهایی عظیم از بامبو، کاه و برگ‌های بامبو می‌سازند و صدها نفر آن را با همراهی موسیقی، طبل و آوازهای آیینی تا برکه‌ای مقدس حمل می‌کنند. پس از اجرای نیایش‌ها، اژدها را وارد آب می‌کنند تا نمادی از پیوند آن با خدایان آب و درخواست نزول باران باشد. در پایان مراسم نیز سازه اژدها از هم باز می‌شود و مردم قطعاتی از آن را به‌عنوان یادگار یا نمادی از خوش‌یمنی و برکت با خود می‌برند. در برخی مناطق ژاپن، روایت‌هایی از آیین‌های موسوم به «جادوی معکوس» نیز ثبت شده است. بر اساس این باورهای محلی، گاهی با انجام رفتارهایی نمادین و نامعمول در کنار چشمه‌ها یا دریاچه‌های مقدس، می‌توان توجه خدایان یا ارواح نگهبان آب را جلب کرد و آنان را به فرستادن باران ترغیب نمود.
آیین‌های باران‌خواهی اسپانیا، بیرون آوردن مجسمه مسیح سیاه در پرالادا
در اسپانیا، یکی از آیین‌های خاص باران‌خواهی در روستای کابالار، در استان سگویا و منطقه کاستیا و لئون، برگزار می‌شود که به «خیس کردن قدیسان» معروف است. هنگام خشکسالی شدید، مردم با اجازه اسقف، بقایای جمجمه‌های دو قدیس به نام‌های سن والنتین و سانتا انگراسیا را که طبق روایت محلی در قرن هشتم میلادی زندگی می‌کردند، از کلیسا بیرون می‌آورند. سپس محفظه نقره‌ای حاوی این بقایا را سه بار در چشمه مقدسی به نام «فوئنته سانتا» فرو می‌برند؛ چشمه‌ای که بنا بر افسانه، سرهای این دو قدیس در آن پیدا شده است. مردم در جریان مراسم از قدیسان درخواست باران برای مزارع می‌کنند. طبق برخی روایت‌های محلی، از میان ۳۳ بار اجرای این آیین، در ۲۹ مورد بارندگی رخ داده است. گفته می‌شود که در گذشته، پس از باقی ماندن تکه کوچکی از استخوان در چشمه، باران برای روزهای متوالی ادامه یافت.
مراسم باران خواهی بانوی ما در کاتالونیا اسپانیا
در کاتالونیا نیز مردم در دوران خشکسالی به آیین‌های مذهبی برای درخواست باران روی می‌آورند. برای نمونه، در آوریل ۲۰۲۳، شهرک پرالادا پس از دست‌کم هشت دهه، مراسم ویژه‌ای را با بیرون آوردن مجسمه «مسیح سیاه» برای طلب باران احیا کرد. قدمت روایت مربوط به پیدایش این مجسمه به سال ۹۷۵ میلادی بازمی‌گردد. در همان سال، ساکنان روستای اِل اِسپونیولا نیز مراسم باران‌خواهی مربوط به «بانوی ما تورنت‌ها» را برگزار کردند. در این آیین، مجسمه مریم مقدس را بر سکویی چوبی پوشیده از شاخه‌های سبز قرار دادند و در روستا گرداندند. در مقابل، یکی از رسم‌های جالب مناطق کاستیا و لئون به مقابله سنتی با تگرگ مربوط می‌شود. در این آیین که «تِنته نوبله» نام دارد، ناقوس‌های کلیسا با ضرباهنگی ویژه به صدا درمی‌آیند و وردهایی برای دور کردن ابرهای طوفانی خوانده می‌شود. در یکی از این وردها، از ابر خواسته می‌شود متوقف شود و از آسیب رساندن به مزارع دست بردارد. این رسم بازتاب باورهای سنتی کشاورزان اسپانیایی درباره محافظت از محصولات در برابر طوفان و تگرگ است و در برخی روستاها همچنان ادامه دارد.
آیین باران‌خواهی در اتیوپی، مراسم و آیین‌های کلیسای ارتدکس
در بخش‌هایی از اتیوپی، به‌ویژه در مناطق مرتفع و نواحی اطراف دریاچه تانا، باران در باورهای سنتی و مذهبی اهمیت فراوانی داشته است. در گذشته، هنگامی که بارندگی به تأخیر می‌افتاد یا خشکسالی محصولات کشاورزی را تهدید می‌کرد، مردم به دعاهای جمعی و مراسم مذهبی روی می‌آوردند. در سنت مسیحیت ارتدکس اتیوپی، باران به‌عنوان نعمتی الهی در نظر گرفته می‌شود و در برخی باورهای محلی، کمبود بارندگی با گناه و دور شدن از رفتارهای اخلاقی پیوند داشته است. همچنین، در بعضی جوامع مسیحی شمال شرقی اتیوپی، به دبتراها ــ افرادی با آموزش‌های مذهبی و نقش‌هایی مانند سرودخوانی آیینی ــ توانایی‌هایی در ارتباط با آوردن یا متوقف کردن باران نسبت داده می‌شده است. مراسم باران‌خواهی در سنت ارتدکس اتیوپی عمدتاً بر دعا، سرودهای مذهبی و درخواست رحمت الهی استوار بوده است. پژوهش‌های مردم‌نگارانه درباره منطقه دریاچه تانا گزارش می‌کنند که در گذشته، قربانی کردن گاو نیز در برخی مراسم روستایی برای طلب باران یا متوقف کردن بارندگی بیش از اندازه انجام می‌شد؛ بااین‌حال، این رسم با مخالفت کلیسا روبه‌رو شد و بعدها از رواج افتاد. امروزه دعا برای باران همچنان بخشی از سنت مذهبی این منطقه است.
آیین باران‌خواهی در کشورهای مختلف، مراسم روز سنت جوزف برزیل
در برزیل، آیین‌های باران‌خواهی آمیزه‌ای از باورهای بومی، سنت‌های آفریقایی‌تبار و آیین‌های کاتولیک هستند. در منطقه سرتائو در شمال‌شرق کشور، کشاورزان به سنت جوزف، قدیس حامی خانواده و کشاورزان، ارادت ویژه‌ای دارند. بر اساس یک باور قدیمی، اگر در ۱۹ مارس، روز سنت جوزف، باران ببارد، آن سال بارندگی کافی خواهد بود و محصولات کشاورزی از خشکسالی در امان می‌مانند. این باور چنان در فرهنگ مردم ریشه دوانده که در ادبیات و فرهنگ عامه برزیل نیز بازتاب یافته و حتی شخصیت‌های داستانی رمان‌های کلاسیک برزیلی نیز برای آمدن باران به این قدیس متوسل می‌شوند.
هدیه دادن به الهه آب در مراسم اومباندا برزیل
مراسم اومباندا در برزیل
در آیین‌های آفریقایی‌ـ‌برزیلی مانند کاندومبله و اومباندا نیز دعاها و مراسمی برای طلب باران، فراوانی و حاصلخیزی برگزار می‌شود. در این آیین‌ها، پیروان از اوریشاها (ایزدان سنت یوروبا) یاری می‌خواهند و برای برقراری تعادل میان انسان و طبیعت، نذر، نیایش، موسیقی و رقص‌های آیینی اجرا می‌کنند. یکی از شناخته‌شده‌ترین پدیده‌های معاصر، بنیاد «کاسیکه کبرا کورال» است. این بنیاد مدعی است که از طریق ارتباط معنوی با روحی به نام «کاسیکه کبرا کورال» می‌تواند بر شرایط جوی تأثیر بگذارد. در طول سال‌ها، برخی نهادهای دولتی و برگزارکنندگان رویدادهای بزرگ، از جمله مسئولان جشن‌های سال نو و کارناوال در ریو دو ژانیرو، از خدمات این بنیاد استفاده کرده‌اند. با این حال، ادعاهای این بنیاد تاکنون از نظر علمی تأیید نشده و همچنان در حوزه باورهای ماورایی و فرهنگ عامه قرار می‌گیرند.
طبل‌زنان شمنی در سیبری روسیه، (عکاس: Justine Buck Quijada)، مراسم تایلاگان
قوم بوریات که در اطراف دریاچهٔ بایکال زندگی می‌کنند، هر تابستان آیینی به نام «تایلاگان» برگزار می‌کنند. در جریان این مراسم، شمن ارشد با لباسی از پوست آهو و کلاهی شاخ‌دار وارد خلسه می‌شود و بر طبل بزرگی با نقش خورشید می‌کوبد. بر اساس روایت این آیین، ارواح آب در اعماق دریاچه خفته‌اند و ضربات طبل آن‌ها را بیدار می‌کند. مردان و زنان دور شمن حلقه می‌زنند و با طبل‌های کوچک‌تر، ریتمی تندتر می‌نوازند. در اوج مراسم، شمن مشتی خزه و شن به هوا پرتاب می‌کند و ناگهان از هوش می‌رود. پس از به‌هوش‌آمدن، مایعی سرخ‌رنگ را به چهار سوی جهان می‌پاشد؛ گفته می‌شود این مایع از شیر و خون گوزن تهیه شده است. بنا بر روایت، در این هنگام ابرها از کوه‌های خمار-دابان فرود می‌آیند. این مراسم گاهی تا ده ساعت ادامه می‌یابد و گفته می‌شود شرکت‌کنندگان تا زمان بارش باران از نوشیدن آب خودداری می‌کنند.
آیین‌های باران‌خواهی هند، مراسم ازدواج قورباغه‌ها
در هند، تنوع فرهنگی و مذهبی باعث شکل‌گیری آیین‌های گوناگونی برای طلب باران شده است؛ آیین‌هایی که ریشه در باورهای ودایی، سنت‌های هندو و رسوم محلی دارند. در بسیاری از مناطق، مردم هنگام خشکسالی با برگزاری نیایش‌های جمعی، خواندن سرودهای مذهبی و اجرای مراسم نمادین، از ایزدانی مانند ورونا، خدای آب، و ایندرا، ایزد باران و رعد، درخواست بارش باران و فراوانی محصولات می‌کنند. مشهورترین و شناخته‌شده‌ترین رسم باران‌خواهی هند، «ازدواج قورباغه‌ها» است که در ایالت‌هایی مانند آسام، مادیه پرادش، اودیسا، مهاراشترا، کارناتاکا و بخش‌هایی از شمال هند برگزار می‌شود. در این آیین، یک قورباغه نر و یک قورباغه ماده را به‌صورت نمادین همچون عروس و داماد می‌آرایند و مراسم ازدواجی سنتی با حضور روحانی، دعا، موسیقی و پذیرایی برگزار می‌کنند. بر اساس باورهای محلی، قورباغه‌ها با آغاز فصل بارندگی ارتباط دارند و این مراسم می‌تواند ایزدان باران را خشنود کرده و بارش باران را به دنبال داشته باشد.
پاکسازی بدن برای خشنود کردن خدای آب در آیین هندو
خشنود کردن خدای آب در آیین هندو
در هند، یکی از آیین‌های سنتی طلب باران «وارونا یاجنا» است؛ مراسمی مذهبی که برای جلب رحمت وارونا، ایزد آب و نگهبان آب‌های جهان در آیین هندو، برگزار می‌شود. از دیرباز، کشاورزی ستون اصلی زندگی میلیون‌ها نفر در هند بوده و موفقیت کشت‌وکار به باران‌های موسمی وابسته است. به همین دلیل، در دوره‌های خشکسالی مردم با برگزاری این آیین از ایزدان درخواست باران و برکت می‌کنند. در جریان وارونا یاجنا، آتش مقدس برافروخته می‌شود و روحانیان هندو با تلاوت سرودهای ودایی و مانتراهای ویژه، از وارونا برای فرستادن باران یاری می‌طلبند. در برخی مناطق، بخشی از این مراسم با فرو رفتن روحانیان یا شرکت‌کنندگان در آب همراه است؛ عملی نمادین که نشانه پاکی، نیایش و پیوند با عنصر آب به شمار می‌رود. هم‌زمان، مانتراهای ویژه وارونا بارها تکرار می‌شوند و حاضران برای پایان خشکسالی، حاصلخیزی زمین و فراوانی محصولات دعا می‌کنند.
آیین‌های باران‌خواهی ایتالیا، سفره سن جوزپه در سیسیل
ایتالیا نیز مانند بسیاری از کشورهای مدیترانه‌ای، آیین‌های کهن و گاه شگفت‌انگیزی برای طلب باران دارد که ریشه در باورهای محلی و مذهبی دارند. یکی از نمونه‌های خاص این آیین‌ها در دره والتلینا، در منطقه آلپ در شمال ایتالیا، دیده می‌شود. در سده نوزدهم، در روستای آلبوساجیا و در نزدیکی کلیسای سن سالواتوره، زنان سالخورده آیینی انجام می‌دادند که شامل تماس دادن جمجمه‌های انسانی با آب بود. این عمل، بسته به نیاز، گاهی برای طلب باران و گاهی برای متوقف کردن بارندگی‌های شدید انجام می‌شد. در ناپل، باور عامیانه عجیبی درباره ستونی سنگی در نزدیکی کلیسای قدیمی قدیسان یوحنا و پولس وجود داشت. طبق روایت‌های تاریخی، هنگامی که کشاورزان به باران نیاز داشتند، دعاها در سمت راست ستون خوانده می‌شد و برای درخواست هوای آفتابی، سمت چپ آن را انتخاب می‌کردند. کلیسا این رسم را خرافی دانست و در سال ۱۵۹۰، اسقف اعظم، آنیباله دی کاپوآ، دستور برچیدن ستون را صادر کرد.
آیین باران‌خواهی در ایتالیا، دسته‌روی باران‌خواهی سن پیترو
دسته‌روی باران‌خواهی سن پیترو در ماندوریا ایتالیا
در سیسیل، جشن سن جوزپه یا قدیس یوسف با روایتی قدیمی درباره خشکسالی و قحطی پیوند خورده است. بر اساس این روایت، مردم در دوران خشکسالی از قدیس یوسف طلب کمک کردند و پس از پایان بحران، به نشانه سپاسگزاری سفره‌ای ویژه به نام «تاوولا دی سن جوزپه» برپا کردند. امروزه در این سنت، میزهایی با نان، شیرینی، میوه و غذاهای محلی چیده می‌شود و خوراکی‌ها میان مردم، به‌ویژه نیازمندان، تقسیم می‌شوند. باقلا نیز جایگاه ویژه‌ای در این مراسم دارد، زیرا طبق روایت سنتی، این محصول در دوران قحطی توانست در برابر شرایط دشوار مقاومت کند و به بقای مردم کمک کند. در منطقه آپولیا و شهر ماندوریا نیز آیینی مذهبی برای طلب باران برگزار می‌شود که به سن پیترو، یا قدیس پطرس، اختصاص دارد. در این مراسم، زائران برای آوردن تصویر قدیس از زیارتگاه سن پیترو این بوانیا به ماندوریا، مسیری حدود دوازده کیلومتری را پیاده طی می‌کنند. این آیین در زمان خشکسالی با دعا، نذر و اعمال ریاضت همراه می‌شود و در باورهای محلی، سن پیترو را «ارباب آب» می‌نامند؛ شخصیتی مقدس که مردم برای طلب باران و نجات محصولات کشاورزی به او متوسل می‌شوند.
باران‌خواهی در آفریقای جنوبی، سمت چپ اولین ملکه باران، سمت راست باغ نخل در کاخ
در استان لیمپوپوی آفریقای جنوبی، قوم بالوبدو فرمانروایی سنتی و منحصربه‌فردی به نام «ملکه باران» (مودجاجی) دارند. بر اساس باورهای بومی، ملکه از قدرتی معنوی برای فراخواندن باران و تأثیرگذاری بر آب‌وهوا برخوردار است؛ از همین رو مردم او را نگهبان باروری زمین و حاصلخیزی می‌دانند و در زمان خشکسالی به او متوسل می‌شوند. بر پایه روایت‌های شفاهی، منشأ دودمان ملکه‌های باران به امپراتوری مونوموتاپا در زیمبابوه کنونی بازمی‌گردد. گفته می‌شود نیای نخستین این دودمان، دزوگوندینی، با شاخ و آیین‌های مقدس باران‌خواهی به جنوب مهاجرت کرد و پایه‌گذار این سنت شد. هرچند این روایت‌ها جنبه افسانه‌ای دارند، اما دودمان مودجاجی یکی از شناخته‌شده‌ترین نظام‌های سلطنتی مادرتبار در آفریقا به شمار می‌رود.
باران‌خواهی در آفریقای جنوبی، مراسم بالوبدو
آیین باران بالوبدو در آفریقای جنوبی
هر سال، هم‌زمان با آغاز فصل بارندگی، آیین‌های ویژه باران‌خواهی در کاخ سلطنتی برگزار می‌شود. در این مراسم، بزرگان خاندان سلطنتی با اجرای مناسک سنتی و نیایش نیاکان، برای بارش باران و فراوانی محصولات دعا می‌کنند. بر اساس باور مردم محلی، این آیین‌ها می‌توانند موجب نزول باران شوند و به همین دلیل جایگاه ملکه باران همچنان در فرهنگ و هویت قوم بالوبدو اهمیت ویژه‌ای دارد. افسانه‌های محلی همچنین می‌گویند باغ‌های کاخ ملکه، حتی در دوره‌های خشکسالی، سرسبز و پربار باقی می‌مانند؛ روایتی که بر رمزآلود بودن جایگاه «ملکه باران» در فرهنگ بالوبدو افزوده است.
آیین باران‌خواهی قوم اودام در مکزیک
در ایالت دورانگو در شمال‌غرب مکزیک، قوم بومی تپیاهوان جنوبی که خود را «اودام» (O’dam) می‌نامند، آیینی سنتی به نام «شیوتال» (Xiotalh) یا «میتوته» (Mitote) برگزار می‌کنند. این آیین که ریشه در سنت‌های پیشااسپانیایی دارد، با چرخه کشاورزی و تغییر فصل‌ها پیوند خورده است و یکی از اهداف مهم آن، طلب باران، برکت زمین و محصولی پربار است. مراسم معمولاً در فضای آیینی روبازی برگزار می‌شود که در آن آتشی روشن می‌کنند. شرکت‌کنندگان در طول شب، با همراهی موسیقی سازی سنتی شبیه کمان که «تاهویتول» نام دارد، پیرامون آتش به رقص می‌پردازند. دعاها و نیایش‌های آیینی نیز بخش مهمی از مراسم‌اند و از طریق آن‌ها، رابطه انسان‌ها با نیروهای مقدس، نیاکان و جهان پیرامون بازتاب می‌یابد. این آیین بسته به سنت هر خانواده یا جامعه، ممکن است چند روز طول بکشد. زمان برگزاری آن نیز ثابت نیست و با رویدادهای مهم چرخه کشاورزی، از جمله آغاز فصل بارندگی و زمان کاشت ذرت، ارتباط دارد. در برخی جوامع، مراسمی در ماه‌های آوریل و مه برگزار می‌شود تا برای باران کافی و کشت موفق دعا کنند.
کودکان، گرداندن عروسک سنتی و جمع‌آوری خوراکی از خانه‌های روستا
در مناطق مختلف آناتولی ترکیه، آیین‌های سنتی طلب باران از دیرباز بخشی از فرهنگ عامه بوده‌اند. برخی از این آیین‌ها با مشارکت کودکان اجرا می‌شوند و در آن‌ها عروسکی دست‌ساز از چوب و پارچه ساخته می‌شود که کودکان آن را خانه‌به‌خانه می‌گردانند و با خواندن شعرهای محلی، برای بارش باران دعا می‌کنند. در استان مالاتیا، یکی از این سنت‌ها با نام «جیجی ممه» شناخته می‌شود. کودکان عروسکی را که با پیچیدن پارچه به دور یک تکه چوب ساخته شده است، به خانه‌های روستا می‌برند و با خواندن شعرهایی از خداوند طلب باران می‌کنند. در این اشعار، عروسک خواهان روغن و باران می‌شود و اهالی نیز خوراکی‌هایی مانند روغن، بلغور و تخم‌مرغ به کودکان می‌دهند. خوراکی‌های جمع‌آوری‌شده در پایان میان کودکان تقسیم می‌شود.
ساخت پیکره اژدها و دسته‌روی باران‌خواهی در چین
در گذشته، هنگام وقوع خشکسالی‌های شدید در بخش‌هایی از چین، مردم برای طلب باران به «لونگ‌وانگ» یا پادشاه اژدها، یکی از ایزدان مرتبط با آب و بارندگی در باورهای سنتی چین، متوسل می‌شدند. در برخی مناطق، پیکره‌هایی از اژدها را با گل، کاغذ یا شاخه‌های گیاهی می‌ساختند و در مناطق دیگر، مجسمه پادشاه اژدها را از معبد بیرون می‌آوردند و بر تخت یا وسیله‌ای قابل‌حمل قرار می‌دادند. سپس گروهی از اهالی، همراه با نواختن طبل و گونگ، سوزاندن عود و خواندن دعاهای باران‌خواهی، پیکره را در روستا می‌گرداندند. در بعضی روایت‌ها، شرکت‌کنندگان شاخه‌های بید به دست می‌گرفتند یا آب را بر زمین می‌پاشیدند تا باران را به‌صورت نمادین فراخوانند. شیوه اجرای این آیین در مناطق مختلف چین یکسان نبود. در برخی روستاهای شمال چین، مردم مجسمه خدای باران را به کنار رودخانه یا چشمه می‌بردند و برای بارندگی دعا می‌کردند؛ در شماری از روایت‌های تاریخی نیز از انداختن مجسمه در رودخانه یا قرار دادن آن در معرض آفتاب هنگام تداوم خشکسالی یاد شده است.
آیین باران‌خواهی در چین ، مجسمه پادشاه اژدها و دعا برای باران
مجسمه پادشاه اژدها و دعا برای باران
در روستاهای شمال چین، هرگاه خشکسالی شدید می‌شد، کشاورزان مجسمه‌ای از خدای اژدها (لونگ وانگ) را از گِل می‌ساختند و بر تختی می‌نشاندند. جوانان مجسمه را در کوچه‌ها می‌گرداندند و با چوب به زمین می‌کوبیدند و فریاد می‌زدند: "اژدهای تشنه بیا!" دختران نیز سبدهایی از گل‌های زرد و آبی حمل می‌کردند. پس از گردش در روستا، مجسمه را به لب رودخانه می‌بردند و با هزاران فشفشه، آتش بازی و کوبیدن طبل‌های بزرگ، از آن می‌خواستند تا ابرها را جمع کند. در لحظه اوج، مجسمه را در آب غرق می‌کردند تا اژدها به خانه خود در ابرها برگردد و باران را با خود بیاورد. حتی امروزه در برخی استان‌ها مانند هنان، این آیین با شادی و پایکوبی ادامه دارد.
آیین‌های باران‌خواهی یونان، پوشاندن دختر با برگ‌ها و گیاهان سبز
یونان نیز مانند دیگر کشورهای جنوب شرقی اروپا، سنت‌های کهنی برای طلب باران داشته است. یکی از شناخته‌شده‌ترین این آیین‌ها «پرپرونا» نام دارد که در گذشته، هنگام خشکسالی و کمبود بارندگی، در برخی روستاها اجرا می‌شد. در این مراسم، گروهی از کودکان یا دختران جوان در روستا گرد هم می‌آمدند و یکی از آن‌ها را که گاهی دختری فقیر یا یتیم بود، به‌عنوان شخصیت اصلی آیین انتخاب می‌کردند. سپس او را با شاخه‌ها، برگ‌ها و گیاهان سبز می‌پوشاندند و همراه با دیگر اعضای گروه، برای طلب باران به خانه‌های اهالی می‌بردند. این رسم در مناطق مختلف یونان با نام‌ها و تفاوت‌های محلی گوناگون شناخته می‌شد.
آیین باران‌خواهی در یونان، گردش گروه در روستا و اجرای رسم پرپرونا
گردش گروه در روستا و اجرای رسم پرپرونا
گروه پرپرونا هنگام عبور از روستا، آوازهای سنتی با مضمون درخواست باران و فراوانی محصول می‌خواند. زنان خانه نیز با پاشیدن یا ریختن آب بر سر فرد پوشیده از شاخ‌وبرگ، در این مراسم مشارکت می‌کردند و برای بارندگی مناسب و رونق کشاورزی دعا می‌خواندند. این عمل نمونه‌ای از باورهای جادویی تقلیدی بود؛ یعنی مردم تصور می‌کردند بازآفرینی نمادین بارش آب می‌تواند به وقوع باران واقعی کمک کند. در برخی روایت‌ها، مراسم با بردن شاخه‌ها یا پوشش گیاهی به کنار چشمه یا محل جریان آب پایان می‌یافت. پرپرونا نمونه‌ای از سنت‌های مشترک باران‌خواهی در بخش‌هایی از جنوب شرقی اروپا است که در طول زمان، با باورها و شیوه‌های زندگی جوامع محلی درآمیخته بود.
مراسم باران‌خواهی قوم شونا در زیمبابوه
در تپه‌های ماتوپو در زیمبابوه، باورهای سنتی قوم شونا پیوندی عمیق با طبیعت، نیاکان و نیروهای مقدس دارند. در این سنت دینی، مواری جایگاه خدای برتر را دارد و با آفرینش و نظم جهان ارتباط داده می‌شود. صخره‌ها، غارها و دیگر عوارض طبیعی این منطقه نیز در باورهای بومی اهمیت معنوی دارند و برخی از آن‌ها به‌عنوان مکان‌های مقدس و محل ارتباط با جهان الهی شناخته می‌شوند. یکی از مهم‌ترین مکان‌های مقدس منطقه، زیارتگاه نْجِلِله است؛ مکانی که با نیایش و درخواست باران ارتباط تاریخی دارد. در سنت‌های باران‌خواهی، مردم از نیروهای مقدس درخواست می‌کنند تا بارندگی کافی برای کشت محصولات و تأمین معاش جوامع کشاورزی فراهم شود. آیین‌های مرتبط با مواری در برخی روایت‌های سنتی با پیشکش‌ها، نیایش‌ها و گردهمایی‌های آیینی همراه بوده‌اند. در این مراسم، افراد می‌توانستند خواسته‌های خود را از طریق واسطه‌های آیینی به نیروی مقدس منتقل کنند.
آیین پیشکش به مادر زمین در کوهستان آند (منبع تصویر National Geographic España)
در مناطق کوهستانی پرو، به‌ویژه در میان جوامع بومی کچوا، باران‌خواهی با باورهای کهن دربارهٔ طبیعت، کوه‌های مقدس و نیروهای معنوی پیوند خورده است. مردم در برخی آیین‌های سنتی، با تقدیم پیشکش‌هایی مانند برگ کوکا، گل و خوراکی‌های محلی به پاچاماما (مادر زمین) و ارواح نگهبان کوهستان، برای بارش باران، حاصلخیزی زمین و فراوانی محصولات کشاورزی دعا می‌کنند. این مراسم گاه در ارتفاعات و کنار چشمه‌ها برگزار می‌شوند و با نیایش، موسیقی سنتی و گردهمایی اعضای جامعه همراه‌اند. یکی از مفاهیم مهم در این سنت‌ها، احترام به آب به‌عنوان سرچشمهٔ زندگی است. در برخی مناطق آند، آیین‌هایی برای بزرگداشت منابع آب و درخواست باران برگزار می‌شود که در آن‌ها مردم با پیشکش و دعا، رابطهٔ خود را با طبیعت تجدید می‌کنند.
آیین باران‌خواهی در کشورهای مختلف، راهپیمایی گربه در تایلند
در تایلند، آیین‌های باران‌خواهی ترکیبی تماشایی از باورهای کهن، آیین‌های بودایی و سنت‌های بومی هستند. مشهورترینِ آن‌ها «هائه نانگ مائو» یا «راهپیمایی گربه» است که در برخی مناطق روستایی، به‌ویژه هنگام خشکسالی، برگزار می‌شود. در این مراسم، اهالی گربه‌ای را درون سبد یا قفسی حصیری قرار می‌دهند و در حالی که با موسیقی، آواز و رقص در روستا حرکت می‌کنند، مردم روی گربه آب می‌پاشند. از آنجا که گربه‌ها معمولاً از خیس شدن خوششان نمی‌آید، با میو کردن و ناله واکنش نشان می‌دهند و بر اساس باور سنتی، این صداها دل ارواح یا خدایان باران را نرم کرده و بارش باران را به دنبال می‌آورد. در سال‌های اخیر، با افزایش توجه به حقوق حیوانات، برخی روستاها این آیین را با استفاده از عروسک گربه یا حتی شخصیت‌های کارتونی به جای گربه واقعی برگزار می‌کنند. این تغییر، نمونه‌ای از سازگار شدن یک سنت کهن با ارزش‌های امروزی است، بی‌آنکه جنبه نمادین و آیینی آن از میان برود.
آیین باران‌خواهی در کشورهای مختلف، جشنواره راکت در تایلند
جشنواره راکت در تایلند
در کنار مراسم «راهپیمایی گربه»، «بون بانگ فای» یا جشنواره راکت، یکی از پرهیاهوترین آیین‌های باران‌خواهی در جنوب شرق آسیاست. این جشن هر سال، پیش از آغاز فصل باران‌های موسمی، در منطقه ایسان در شمال‌شرق تایلند برگزار می‌شود. مردم راکت‌های بزرگ و دست‌ساز، که معمولاً از بامبو یا لوله‌های فلزی ساخته شده‌اند، به سوی آسمان پرتاب می‌کنند. بر پایه باورهای محلی، این راکت‌ها یادآور عهد فایا تائن، ایزد آسمان، برای فرستادن باران و برکت به زمین هستند. هرچه راکت بلندتر و موفق‌تر پرواز کند، آن را نشانه‌ای از بارندگی بیشتر و برداشت بهتر محصولات در سال پیش رو می‌دانند. برخی مردم‌شناسان نیز این راکت‌ها را نمادی از باروری و زایش طبیعت می‌دانند؛ برداشتی که ریشه در باورهای کهن کشاورزی دارد. امروزه جشنواره بون بانگ فای علاوه بر جنبه آیینی، به یکی از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی و گردشگری تایلند تبدیل شده و هزاران نفر را برای تماشای مسابقه راکت‌ها، موسیقی، رقص و آیین‌های سنتی به منطقه ایسان می‌کشاند.
متن دیدگاه
محرم در کشورهای مختلف
روز عاشورا
آب‌پاشی در کشورهای مختلف
آب‌پاشی
درختکاری در کشورهای مختلف
روز طبیعت
زمستان در کشورهای مختلف
فستیوال زمستانی
یلدا در کشورهای مختلف
یلدا
رمضان در کشورهای مختلف
جشنواره رمضان
هالووین در کشورهای مختلف
فستیوال هالووین
ولنتاین در کشورهای مختلف
ولنتاین