سوغات خوراکی خراسان جنوبی

سوغات خوراکی بیرجند

بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی و پرجمعیت‌ترین شهر این منطقه، به تنوع غنی سوغات و محصولات محلی خود شناخته می‌شود. در صدر این سوغات، عناب قرار دارد که بیرجند را به عنوان قطب اصلی تولید این میوه در کشور مطرح کرده است. علاوه بر عناب، زعفران و زرشک از دیگر محصولات شاخص کشاورزی منطقه هستند. در بخش فرآورده‌های لبنی و خشکبار نیز انواع کشک، قره‌قروت، آلوبخارا و سنجد از سوغات محبوب و باکیفیت بیرجند به شمار می‌آیند. همچنین، شیرینی‌های سنتی و مخصوص این شهر، تکمیل‌کننده‌ی فهرست متنوع سوغات بیرجند هستند.

عناب بیرجند

استان خراسان جنوبی قطب اصلی تولید عناب ایران است و با در اختیار داشتن بیش از ۹۵ درصد از سطح زیر کشت این محصول، نقش بی‌بدیلی در بازار داخلی و صادراتی ایفا می‌کند. حدود ۹۵۰۰ خانوار کشاورز در این استان، وابستگی اقتصادی مستقیمی به کشت و فروش عناب دارند. باکیفیت‌ترین عناب کشور عمدتاً در بیرجند و شهرستان‌های پیرامونی آن به‌دست می‌آید که همین موضوع، عناب را به یکی از معروف‌ترین و مهم‌ترین سوغات این منطقه تبدیل کرده است.

آلوبخارا بیرجند

آلوبخارا، یکی از سوغات منحصر به فرد و مقوی بیرجند، از درختچه‌هایی به ارتفاع حدود سه متر به دست می‌آید. این گیاه که خاستگاه آن شهر بخاراست، در روستاهای بیرجند استان خراسان جنوبی کشت می‌شود. میوه آن که هضم‌کننده غذا، اشتهاآور و محرک ترشحات صفراوی است، در صورت خشک شدن به عنوان طعم‌دهنده در انواع سوپ و خورش‌ها استفاده می‌شود. از خرید این محصول طبیعی و خوشمزه در سفر به بیرجند غافل نشوید.

ترشی‌ها و ترشک‌های معروف ایرانی

قره‌قوروت بیرجند

قره‌قروت یکی از سوغات معروف و پرخاصیت بیرجند است که در اندازه‌های مختلف و با طعم‌های ترش تا شیرین تهیه می‌شود. این محصول لبنی سرشار از کلسیم بوده و علاوه بر مصرف به‌عنوان تنقلات، در پخت انواع آش و غذاهای محلی نیز کاربرد دارد.

سنجد بیرجند

سنجد، یکی از سوغات معروف شهرستان بیرجند در استان خراسان جنوبی است که جایگاه ویژه‌ای در سفره‌های هفت‌سین ایرانیان دارد. این محصول از درختانی به‌دست می‌آید که به‌وفور در روستاهای کوهستانی بیرجند یافت می‌شوند و علاوه بر نقش زینتی و کاربرد خوراکی، اغلب به‌عنوان پرچین طبیعی برای محافظت از مزارع و باغ‌ها در برابر تخریب و فرسایش استفاده می‌شوند.

کشک بیرجند

شهرستان بیرجند با تنوع بی‌نظیری از انواع کشک، یکی از قطب‌های اصلی تولید این سوغات خوشمزه در ایران محسوب می‌شود. در این میان، کشک سفید که به روش سنتی از فرآورده‌های لبنی تهیه می‌شود، شناخته‌شده‌ترین نوع است. همچنین کشک زرد که ترکیبی از آرد، ادویه‌جات و نمک است، به صورت پودری طلایی‌رنگ عرضه می‌شود و طرفداران زیادی دارد. جالب است بدانید که روش تولید این کشک، مشابه کشک زرد زابل است که خود از محصولات پرآوازه‌ی منطقه به شمار می‌رود. علاوه بر این‌ها، کشک زیره‌ای — که در واقع کشک سفید طعم‌دار شده با زیره است — عطر و طعمی منحصربه‌فرد و دلچسب دارد و تجربه‌ای متفاوت از طعم کشک را به ارمغان می‌آورد.

شیرینی محلی بیرجند

نان لوله یکی از شیرینی‌های اصیل و سنتی بیرجند است که با ترکیب مواد اولیه‌ای چون آرد، تخم‌مرغ، گلاب، هل و زعفران تهیه می‌شود و به عنوان یکی از سوغات‌های خوشمزه این شهر شناخته می‌شود.
علاوه بر نان لوله، بیرجند شیرینی‌های مخصوص دیگری نیز دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به گز اصیل بیرجندی، معجون بیرجندی، پاشمالو، سوهانی و شیرینی کله کنجدی اشاره کرد.

دسرهای معروف ایرانی

نان‌های محلی بیرجند

در سفر به بیرجند، چشیدن طعم نان‌های سنتی و منحصربه‌فرد آن، تجربه‌ای به یادماندنی خواهد بود. نان سمنو که با نام‌های محلی «قلیف سمنو» یا «کُماچ سمنو» نیز شناخته می‌شود، از آرد جوانه گندم تهیه شده و ارزش غذایی بالایی دارد. همچنین نان زردی، که نامش را از رنگ طلایی‌اش گرفته، با ترکیبی ویژه از گوشت بدون استخوان، پیاز، نخود، روغن حیوانی و کشمش سرخ‌شده پخته می‌شود و عطر و طعمی دلانگیز دارد. توصیه می‌کنیم این نان خوشمزه را همراه با غذاهای محلی بیرجند میل کنید تا طعم اصیل این دیار را کامل تجربه نمایید.

قند بیرجند

قند بیرجند که به نبات بیرجند نیز معروف است، یکی از سوغات سنتی و پرطرفدار این شهر محسوب می‌شود. این محصول باکیفیت از شکر تهیه شده و معمولاً با زعفران یا دیگر گیاهان معطر طعم‌دار می‌شود که طعم و عطر بی‌نظیری به آن می‌بخشد. بلورهای درشت، شفاف و خالص آن که حاصل روش تولید سنتی است، نشان از مرغوبیت آن دارد. نبات بیرجند در انواع ساده، زعفرانی و طعم‌دار، نه‌تنها به عنوان شیرین‌کننده چای، بلکه به عنوان یک هدیه و سوغات ممتاز شناخته می‌شود.

خشکبار بیرجند

از خشکبار باکیفیت و معروف بیرجند می‌توان به پسته، بادام، توت خشک، انجیر خشک، برگه هلو، برگه زردآلو، برگه آلو، کشمش سبز قلمی، کشمش آفتابی، تخمه آفتابگردان، تخمه جابانی، گردو، بادام کوهی (بنه) و سنجد اشاره نمود که همگی از سوغات محبوب و ارزشمند این منطقه هستند.

میوه‌های بیرجند

در باغ‌های بیرجند، میوه‌های باکیفیتی همچون انجیر، بادام کوهی و گردو کشت می‌شوند که هر یک در فصل خود جاذبه‌ای ویژه دارند. اگر در بهار به این شهر سفر کنید، چشم‌اندازی رویایی از شکوفه‌های سفید بادام را خواهید دید. همچنین، اواسط شهریور بهترین زمان برای چشیدن طعم تازه و خوشمزه‌ی گردوی بیرجند است و می‌توانید این سوغات مرغوب را از نزدیک تهیه نمایید.

سوغات خوراکی طبس

شهر طبس که پیشتر بخشی از استان یزد بود، از سال ۱۳۹۱ به استان خراسان جنوبی پیوسته است. به همین دلیل، بسیاری از شیرینی‌های معروف یزدی در این شهر نیز رواج و محبوبیت دارند. سوغات خوراکی طبس، تنوع فراوانی از نعمت‌های طبیعی و دست‌ساخت‌های محلی را در بر می‌گیرد که شامل انواع میوه، شیرینی، عرقیات، مربا و نان‌های سنتی می‌شود.
از جمله عرقیات گیاهی ویژه این منطقه می‌توان به عرق بیدمشک، عرق ترنجبین و عرقیات گیاهان کوهی اشاره کرد. همچنین، نان قرص و نان تفتون از نان‌های محلی و سنتی طبس هستند.
سوغات این شهر تنها به خوراکی‌ها محدود نمی‌شود و گل نرگس، زعفران، سبزیجات معطر، گیاهان کوهی، عسل طبیعی، زیره سیاه، خاکشیر و شیر آنغوزه نیز از دیگر محصولات باارزش و معروف این دیار به شمار می‌آیند.

میوه‌های طبس

باغ‌های سرسبز شهرستان طبس در خراسان جنوبی، میزبان تنوّع چشمگیری از میوه‌ها هستند. در این منطقه انواع مرکباتی همچون نارنج، پرتقال، لیمو شیرین، نارنگی، دارابی، لیموترش و بکرایی به‌بار می‌نشینند. افزون بر این، خرما نیز از محصولات مهم و ارزشمند طبس به شمار می‌آید.
از دیگر میوه‌های شاخص این دیار می‌توان به خرمالو با عطر و طعم متمایز آن و نیز میوه‌های کوهی مانند پسته کوهی (بنه)، مغزوک و بادامشک اشاره کرد که هر یک جلوه‌ای از طبیعت غنی و بکر این منطقه هستند.

مربای طبس

مرباهای خانگی طبس، یادگار شیرین هنر دست زنان کدبانوی این دیار است. آنها با مهارت و ظرافت، از هر میوه و صیفی، مرباهایی خوش‌رنگ، خوش‌عطر و با کیفیتی بی‌نظیر تهیه می‌کنند. از جمله این سوغات خوشمزه می‌توان به مربای بالنگ، مربای پوست پسته، مربای خرما، مربای انجیر، مربای نارنجوک، مربای کدو حلوایی، مربای بادمجان و مربای گوجه‌فرنگی اشاره کرد. این مرباها نه‌تنها طعمی دلچسب دارند، بلکه انتخابی ایده‌آل به عنوان هدیه و سوغات شهر طبس به شمار می‌آیند.

شیرینی محلی طبس

با افتخار می‌توان گفت سوغات شیرینی طبس، گنجینه‌ای از طعم‌های اصیل و منحصربه‌فرد است. در این مجموعه، نان نخود—شیرینی لذیذی که از نخود و در اندازه‌های کوچک تهیه می‌شود—همراه با قطاب، باقلوا، لوز نارگیلی، نان چایی و شیرینی سنتی "رو ور کرده" جلوه‌ای ویژه دارند. علاوه بر این، طبیعت غنی منطقه عصاره‌های گیاهی ارزشمندی مانند عصاره علف هیزه، عصاره آویشن و عصاره کلپوره را نیز به فهرست سوغات این دیار افزوده است.

شیرینی‌های معروف ایرانی

سوغات خوراکی فردوس

سوغات خوراکی فردوس، جلوه‌ای از طعم‌های اصیل و متنوع این دیار است که طیف گسترده‌ای از محصولات را در بر می‌گیرد. در میان شیرینی‌ها، گز فردوس با طعم‌های پسته‌ای، بادامی، زعفرانی و مخلوط، به‌دلیل عطر و طعم بی‌نظیرش شهرت دارد. همچنین، شیرینی محلی «رو ور کرده» و کلوچه از دیگر خوراکی‌های پرمخاطب این منطقه هستند.
از میوه‌های شاخص فردوس نیز می‌توان به انار، پسته و خیار اشاره کرد. علاوه بر این، مغزهایی مانند بادام و گردو، محصولات لبنی همچون انواع کشک و قره‌قروت، و همچنین زعفران، زیره و پنبه از دیگر سوغات ارزشمند این شهر به شمار می‌آیند.

انار فردوس

شهرستان فردوس در استان خراسان جنوبی، یکی از قطب‌های اصلی تولید انار در ایران محسوب می‌شود. این شهرستان با کسب رتبه سوم تولید انار در کشور، پس از ساوه در استان مرکزی و نی‌ریز در استان فارس، جایگاه ویژه‌ای در کشاورزی ایران دارد. در باغ‌های فردوس، انواع مختلفی از انار کشت می‌شود که از جمله آن‌ها می‌توان به ارقام ممتازی مانند انار شیشه‌کپ با پوست قرمز و دانه‌های یاقوتی و طعم ملس، انار شهوار، انار شلغمی و انار سیاه‌دانه یزدی اشاره کرد.
محصولات انار فردوس علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، به کشورهای حوزه خلیج فارس نیز صادر می‌شود و نشان‌دهنده کیفیت بالای این محصول در سطح منطقه است.

سوغات خوراکی قائن

قائنات، به‌عنوان یکی از قطب‌های غنی کشاورزی ایران، سوغات خوراکی متنوع و باکیفیتی دارد که مهم‌ترین آن‌ها زعفران است؛ طلای سرخی که قائنات را به «پایتخت زعفران جهان» مشهور کرده است. پس از آن، زرشک بی‌دانه (پفکی) شهرت ملی و جهانی دارد و در غذاها، نوشیدنی‌ها و به‌صورت خشک‌بار استفاده می‌شود. همچنین عناب مرغوب، کشمش و مویز باکیفیت، قاووت (پودر مقوی سنتی)، حلوا زنجبیلی، روغن حیوانی، ادویه‌های محلی و آلوبخارا از دیگر سوغات خوراکی این منطقه به‌شمار می‌روند.

زعفران قائن

زعفران، طلای سرخِ گران‌بهای کویر، یکی از اصیل‌ترین سوغات ایران است که در دل خاک‌های خشک مناطق کویری رشد می‌کند. ایران با افتخار، جایگاه نخست تولید زعفران در جهان را در اختیار دارد و استان خراسان جنوبی پس از خراسان رضوی، به عنوان قطب دوم تولید این ادویه‌ی ناب در کشور شناخته می‌شود.
سابقه‌ی کشت زعفران در خراسان جنوبی به بیش از هفت قرن می‌رسد و این منطقه، خاستگاه تاریخی و فرهنگی زعفران ایران به شمار می‌رود. در این میان، شهرستان قائنات با پیشینه‌ای درخشان و کیفیت بی‌نظیر محصولش، به عنوان «پایتخت زعفران جهان» شهرت جهانی یافته است.

زرشک قائن

زرشک، این عقیق سرخرنگ و درخشان خراسان جنوبی، میوه‌ی درختچه‌ای خاردار است که در میان سوغات ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. ایران به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی زرشک در جهان شناخته می‌شود و سهم اصلی این تولید بر عهده‌ی شهرستان قائنات در استان خراسان جنوبی است. این منطقه حدود ۹۷ درصد از زمین‌های زیر کشت زرشک کشور را در اختیار دارد و نزدیک به ۹۵ درصد از زرشک ایران را تولید می‌کند. در میان انواع زرشک، زرشک بی‌دانه‌ی قائنات و زرشک پفکی بیرجند از محبوب‌ترین سوغاتی‌های این استان به شمار می‌روند.
زرشک علاوه بر طعم منحصربه‌فرد، کاربردهای گسترده‌ای در آشپزی ایرانی دارد. از آن به‌عنوان چاشنی و رنگ‌دهنده‌ی طبیعی در انواع غذاها، تهیه‌ی لواشک و نوشیدنی‌هایی مانند آب زرشک استفاده می‌شود. دانه‌ی زرشک نیز در تولید محصولات متنوعی چون مربا، ژله، آبمیوه، نوشابه، کنسرو، مارمالاد و نکتار به کار می‌رود و گویای نقش پررنگ این میوه‌ی کوچک در سفره‌ی ایرانی است.