جاهای دیدنی شیراز
20 جاذبه گردشگری، مکان تاریخی و سنتی در شیراز
شیراز، شهر شعر و عطر بهار نارنج، نگین باغها و ادب ایران است. این شهر با ویژگیهای منحصربهفرد تاریخی و فرهنگی، خود به تنهایی یکی از ارزشمندترین مقاصد گردشگری ایران به شمار میرود. در فصل اردیبهشت، شکوفههای بهار نارنج، شیراز را به بهشتی زمینی تبدیل میکنند. مردمی مهماننواز و مهربان، جاذبههای تاریخی و طبیعی فراوان، غذاهای لذیذ محلی و روستاهای باصفای اطراف، انگیزهای قوی برای سفر به این شهر در دل هر گردشگری میآفرینند. جاذبههای شیراز آنچنان متنوع و پرشمارند که هر فردی با هر سلیقهای را مجذوب خود میکنند. از آرامگاههای مشاهیری چون حافظ، سعدی و خواجوی کرمانی تا باغهای رویایی ایرانی مانند باغ ارم، نارنجستان قوام و باغ دلگشا که همهساله میزبان شمار بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی هستند. اماکن مذهبی باشکوهی چون حرم شاهچراغ، مسجد جامع عتیق و مسجد صورتی نصیرالملک نیز در این شهر جای گرفتهاند. افزون بر این، میراث تاریخی بینظیری چون تخت جمشید (یکی از بزرگترین و نامآورترین بناهای تاریخی جهان)، پاسارگاد، نقش رستم، نقش رجب، دروازه قرآن و ارگ کریمخانی در خود شهر یا حومه آن قرار دارند. به راستی فهرست دیدنیهای شیراز پایانی ندارد. با توجه به شمار فراوان جاذبههای این شهر، در این صفحه تنها به معرفی مهمترین مکانهای تاریخی شیراز پرداخته میشود و سایر موارد همچون جاذبههای طبیعی، تفریحی، باغها و نیز دیدنیهای اطراف شیراز، در صفحهای جداگانه ارائه خواهند شد.
مکانهای تاریخی شیراز، آرامگاه سعدی
آرامگاه سعدی، معروف به سعدیه، از برجستهترین جاذبههای تاریخی و ادبی شیراز است. این مکان که در گذشته خانقاه و محل عبادت و منزلگاه سعدی در واپسین سالهای عمرش بود، امروزه آرامگاه ابدی این شاعر بزرگ پارسیگوی به شمار میآید. پس از وفات سعدی، به دستور کریمخان زند بنایی ساده بر فراز مقبره او ساخته شد و در گذر زمان، با حفظ اصالت، بازسازیها و مرمتهایی در آن صورت گرفت. ساختمان کنونی سعدیه، ترکیبی هنرمندانه از معماری سنتی و مدرن است که جلوهای منحصربهفرد به آن بخشیده است. فضای داخلی و بیرونی آرامگاه با کاشیکاریهای ظریف، نقوش سنتی و خطوط زیبای فارسی تزیین شده و حوض آبی، باغچههای سرسبز و گلهای رنگارنگ اطراف آن، بر زیبایی و آرامش دلنشین این مکان افزودهاند. برخی از بزرگان و ادیبان دیگر نیز، بنا به وصیت خودشان، در جوار این آرامگاه به خاک سپرده شدهاند که بر شکوه معنوی این محل افزوده است. سعدیه یکی از مقاصد گردشگری در سفر به شیراز، بهویژه در فصل بهار است.
مکانهای تاریخی شیراز، آرامگاه حافظ
آرامگاه حافظ، مشهور به حافظیه، در مکانی تاریخی به نام «خاک مصلی» در شیراز قرار دارد. این مکان که میعادگاه دلدادگان شعر و ادب پارسی است، با مساحتی حدود دو هکتار، ترکیبی هنرمندانه از معماری، طبیعت و عرفان را در خود جای داده است. صحنهای حافظیه با تالاری ستوندار از یکدیگر جدا شدهاند. تالار اصلی، یادگار دوران زندیه، با بیست ستون سنگی پنجمتری، شکوهی ویژه به این مجموعه بخشیده است. معماری حافظیه تلفیقی از سبکهای معماری دورههای هخامنشی و زند است و بر سنگهای مرمرین آن، غزلهای جاودان حافظ با خطی زیبا کندهکاری شده است. فضای سرسبز و آرام باغهای اطراف آرامگاه، با درختان سربهفلککشیده و گلهای رنگارنگ، بر زیبایی و روحنوازی این مکان افزوده و آن را تبدیل به یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری شیراز کرده است.
مکانهای تاریخی شیراز، آرامگاه خواجوی کرمانی
آرامگاه خواجوی کرمانی در شمال شیراز و بر دامنهی کوه صبوی جای گرفته است. این مکان چشماندازی زیبا به دروازهی قرآن دارد و جریان آب زلال چشمهی رکنآباد از کنار آن میگذرد که بر زیبایی و آرامش این فضا افزوده است. خواجوی کرمانی، شاعر برجستهی قرن هشتم، زادگاهش کرمان بود و پس از سفرهای بسیار به مناطق گوناگون، سرانجام در شیراز دیده از جهان فروبست و در این مکان به خاک سپرده شد.
اماکن مذهبی شیراز، آرامگاه شاهچراغ
آرامگاه شاهچراغ، که مدفن دو تن از برادران امام رضا(ع) است، در سدهی ششم هجری و در دورهی اتابکان فارس بنا شد. این بارگاه پس از ویرانی بر اثر زلزله، توسط مردم شیراز بازسازی گردید. گنبد و فضای داخلی حرم با تزیینات چشمنواز کاشیکاری، آینهکاریهای خیرهکننده و خوشنویسیهای زیبای عربی و فارسی آراسته شده است. وجود حوض بزرگ فوارهدار در میان صحن اصلی، جلوهای تماشایی و روحافزا به این مجموعه بخشیده و تصویری بهیادماندنی در برابر دیدگان زائران و گردشگران پدید میآورد.
مکانهای تاریخی شیراز، ارگ کریمخان زند
ارگ کریمخان که بخشی از یک مجموعهی عظیم معماری در دوران زندیه بهشمار میرود، در مرکز شیراز جای گرفته است. این ارگ در دورهی قاجار برای مدتی حدود چهل سال به عنوان زندان مورد استفاده قرار گرفت و امروزه به موزهای تبدیل شده که تحت مدیریت سازمان میراث فرهنگی ایران اداره میگردد. نمای بیرونی ارگ با آجرکاریهای ظریف و برجهای نگهبانی مستحکمش چشمگیر است. درون آن، عکسها و اسناد تاریخی مرتبط با ارگ به همراه تندیسهایی از شخصیتهای دورهی زندیه به نمایش گذاشته شدهاند. همچنین فروشگاهی برای خرید سوغات و صنایعدستی شیراز در محوطهی ارگ وجود دارد. فضای سبز و پارک عمومی اطراف ارگ، محل تجمع و گشتوگذار اهالی شیراز بهویژه در ساعات عصر است که حالوهوایی پویا و زنده به این بنای تاریخی میبخشد.
مکانهای تاریخی شیراز، حمام وکیل
حمام وکیل، از بناهای تاریخی و دیدنی شیراز، در دورهی زندیه و به دستور کریمخان زند ساخته شد. این حمام که در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده، امروزه به عنوان موزه مردمشناسی شیراز مورد استفاده قرار میگیرد. همانند سایر حمامهای سنتی ایران، حمام وکیل از معماری پیشرفته و اصولی زمان خود بهره میبرد که شامل بخشهایی چون سربینه، گرمخانه و خزینه است. تزیینات هنری از جمله کاشیکاریهای زیبا و مقرنسکاریهای ظریف، بر شکوه این بنا افزودهاند. بازدید از این مجموعه، علاوه بر آشنایی با معماری تاریخی، امکان شناخت آداب و سبک زندگی مردم گذشته شیراز را فراهم میکند.
مکانهای تاریخی شیراز، بازار وکیل
بازار وکیل شیراز، از مشهورترین و تاریخیترین بازارهای ایران، به دستور کریمخان زند در دوران زندیه ساخته شد. این بازار که امروز در قلب شیراز جای گرفته، یکی از جاذبههای گردشگری مهم این شهر محسوب میشود. از ویژگیهای بارز این مجموعه میتوان به حیاطهای وسیع، کاروانسراهای قدیمی، مسجد، حمام وکیل و راستههایی پر از مغازههای سنتی اشاره کرد. در این بازار میتوان صنایعدستی اصیل از جمله فرشها و قالیچههای ایرانی، ادویههای رنگارنگ، ظروف میناکاری و مسین و همچنین اجناس عتیقه را یافت. معماری چشمنواز با طاقهای بلند و آجرکاریهای ظریف، فضایی زنده و پررونق را برای خرید و گشتوگذار پدید آورده است.
جاهای دیدنی شیراز، آب انبار وکیل
آبانبار وکیل که امروزه به موزه آب شیراز تبدیل شده، از جمله آثار تاریخی ارزشمند دوره زندیه است. این بنا به دستور کریمخان زند و با هدف تأمین آب آشامیدنی مردم شهر، در کنار دیگر آبانبارهای مهمی چون حافظیه، دیوانخانه و هفتتن ساخته شد. آبانبار وکیل به عنوان یکی از نمونههای شاخص معماری ذخیرهسازی آب در دوران زندیه، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مجموعه امروزه با نمایش ابزار و شیوههای سنتی مدیریت آب، به موزهای آموزشی و جذاب برای بازدیدکنندگان تبدیل شده است.
مساجد تاریخی شیراز، مسجد وکیل
مسجد وکیل شیراز، از شاهکارهای معماری دوره زندیه است که به فرمان کریمخان زند بنا شد. این مسجد تاریخی، در سفرنامهی معروف «به سوی اصفهان» اثر پیر لوتی، نویسندهی فرانسوی، با وصفی خیالانگیز ثبت شده است: «امروز خوشبختانه موفق شدم وارد مسجد کریمخان شوم، خطوط و نقوش معماری مسجد، ساده و بیآلایش است، ولی در همه جا، میناکاری و رنگهای سبز و قرمز دیده میشود و این تجمل به حد افراط رسیدهاست هیچ قسمتی از دیوار را نمیتوان یافت که به دقت میناکاری نشده باشد. اکنون در کاخی لاجوردین و فیروزه فام هستیم.» این توصیف، گویای شکوه تزیینات مسجد است که با کاشیکاریهای معرق و هفترنگ، مقرنسهای ظریف و نقشونگارهای اسلیمی، فضایی چشمنواز پدید آورده است. مسجد وکیل با شبستانهای ستوندار، ایوانهای رفیع و حوضچهی مرمرین خود، نمونهای برجسته از هنر و معماری ایرانی در قرن دوازدهم هجری به شمار میرود.
مکانهای تاریخی شیراز، مسجد عتیق
مسجد جامع عتیق که با نام مسجد جمعه یا آدینه نیز شناخته میشود، قدیمیترین مسجد شهر شیراز است. بنای اولیه این مسجد در دوران حکومت عمرولیث صفاری ساخته شد و در دورههای مختلف توسط سلاطین گوناگون مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. این مسجد در شرق حرم مطهر شاهچراغ واقع شده و از جمله جاذبههای تاریخی و دیدنی شیراز به شمار میآید. مردم شیراز باور دارند که در زیر چایخانه مسجد، عصای حضرت موسی قرار داشته است. همچنین گفته میشود قبله پیش از تغییر، به سمت این مسجد بوده و به همین دلیل آن را مسجدالاقصی نیز مینامند. برخی نیز معتقدند این بنا در ابتدا آتشکده بوده و بعدها به مسجد تغییر کاربری داده است. حتی در میان باورهای عامه آمده است که حضرت عیسی به همراه فرشتگان مقرب، میکائیل و اسرافیل، در این مسجد نزول کردهاند.
جاهای دیدنی شیراز، مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک، یکی از شکوهمندترین بناهای مذهبی در شیراز و ایران، یادگار ارزشمند عصر قاجار بهشمار میرود. این مسجد باشکوه به دستور حاکم شیراز و با هنرمندی دو معمار برجسته ایرانی در سال ۱۲۵۵ هجری خورشیدی پایهگذاری شد و احداث آن حدود دوازده سال به طول انجامید. زیبایی خیرهکننده مسجد، حاصل تلفیظ هنرمندانه عناصر معماری اصیل ایرانی است. در گوشهوکنار آن میتوان نمونههای بدیعی از شیشههای رنگارنگ، طاقهای افراشته، کاشیهای هفترنگ و گرهچینی، کاشیهای فیروزهای یکدست، مقرنسکاریهای ظریف، سنگمرمرهای نفیس، حجاریهای سنگی، تزئینات گلوبته و اسلیمی، و نیز آیات قرآنی به خطوط ثلث و نستعلیق را مشاهده کرد. ایوان مروارید مسجد با ستونهای سنگی حجاریشده و کاشیهای فیروزهای یکرنگ، جلوهای سحرآمیز به فضای داخلی بخشیده است. بازی نور خورشید با عبور از پنجرههای رنگی، طیفی از رنگها را در ساعاتی از روز بر دیوارها، طاقها و حتی فرشهای کف مسجد میافکند و صحنههایی رویایی و آرامشبخش خلق میکند. بهترین زمان برای تجربهی این نمایش نور و رنگ، ساعات پیش از ظهر است که نور با زاویهای مناسب، فضای مسجد را سرشار از جلوههای بصری خیرهکننده میسازد.
جاذبههای گردشگری شیراز، مسجد مشیر
مسجد باشکوه مشیر از بناهای تاریخی و مشهور شیراز است که در محله سنگ سیاه واقع شده است. این محله از نظر گردشگری غنی است و بناهای دیدنی دیگری همچون کلیسای سنگ سیاه، حسینیه کردها، خانه فروغالملک، خانه سعادت، امامزاده بیبی دختران، مسجد و حمام ایلخانی، بازارچه ارامنه و بازارچه حاج زینل را در خود جای داده است. معماری مسجد مشیر شامل چندین شبستان و تعدادی حجره دوطبقه است که در گذشته محل سکونت و تحصیل طلاب علوم دینی بودهاست. محراب مسجد با کاشیکاریهای چشمنواز تزئین شده و سوره توحید نیز با خط نسخ بر روی سنگهای مرمر آن نقش بسته است. در ضلع شرقی مسجد، سردری به سوی بازار ارامنه باز میشود که به یک هشتی با معماری ویژه منتهی میگردد. همچنین، یکی از کهنترین و زیباترین ساعتهای شیراز در این مسجد نصب شده و بر جاذبههای آن افزوده است.
مکانهای لاکچری شیراز، عمارت شاپوری
عمارت شاپوری، از درخشانترین جاذبههای گردشگری شیراز، یادگاری ارزشمند از دوران پهلوی است. این باغعمارت باشکوه که ساخت آن حدود پنج سال به طول انجامید، در دو طبقه و با تلفیقی هنرمندانه از معماری ایرانی و اروپایی بنا شده است. زیبایی این مجموعه، حاصل ترکیب عناصر معماری و طبیعی است: ستونهای مدور با تزئینات گچبری، کاشیکاریهایی با الهام از طرحهای هخامنشی، حوضی وسیع و دلنشین، و درختان گوناگونی همچون سرو، افرا، چنار، انجیر، انار، نارنج و خرما، فضایی منحصربهفرد خلق کردهاند. همچنین، حضور گلهای رز و شمعدانی، بر شکوه و زیبایی باغ افزوده است. امروزه این بنای تاریخی با تغییر کاربری به یک رستوران و کافیشاپ، به یکی از مقاصد لاکچری و پرطرفدار شیراز تبدیل شده و تجربهای متفاوت از گردشگری تاریخی و فرهنگی را به بازدیدکنندگان ارائه میدهد.
مکانهای تاریخی شیراز، عمارت کلاه فرنگی
عمارت کلاهفرنگی شیراز که در میان باغی دلانگیز قرار دارد، در دوران زندیه به عنوان محل پذیرایی از میهمانان و سفرای خارجی و نیز برگزاری مراسم رسمی و جشنها مورد استفاده قرار میگرفت. بنا به وصیت کریمخان زند، پیکر وی در شاهنشین شرقی همین عمارت به خاک سپرده شد. اما در سال ۱۲۰۶ هجری قمری، آقا محمدخان قاجار به جهت کینهتوزی دستور نبش قبر وی را داد و استخوانهایش را به کاخ گلستان منتقل کرد. سالها بعد، در دوره رضاشاه، استخوانها بار دیگر نبش قبر شده و به آرامگاه اولیه بازگردانده شدند. این عمارت از سال ۱۳۱۵ خورشیدی با عنوان «موزه پارس» تبدیل به موزه شد. این بنا با نامهای دیگری همچون باغ نظر، آرامگاه وکیل، عمارت چهارفصل و باغ حکومتی نیز شناخته میشود. نمای بیرونی عمارت به شکل هشتضلعی است و با کاشیهای نفیس تزیین شده که نگارههایی از گل و مرغ، نقوش اسلیمی، صحنههای شکار و منظرههایی برگرفته از داستانها و افسانههای کهن را به نمایش میگذارند. در این موزه، آثار تاریخی ارزشمندی از هزاره چهارم پیش از میلاد تا دوران معاصر نگهداری میشود؛ از جمله اشیای فلزی و سفالی، سکهها و مهرهای باستانی. همچنین یک مجموعه سیجلدی قرآن منسوب به دوران شاه ابواسحاق اینجو و نیز مجموعهای از نقاشیهای آبرنگ لطفعلی صورتگر شیرازی در این موزه قرار دارد. از جمله آثار شاخص دیگر، تابلوی مشهور «کریمخان در حال کشیدن قلیان» است که درباریان زند را نیز به تصویر کشیده و همچنین شمشیر شخصی کریمخان زند است که در این گنجینه حفظ میشود.
مکانهای تاریخی شیراز، خانه زینتالملوک
خانه تاریخی زینتالملوک شیراز، از یادگارهای ارزشمند معماری دوران قاجار است که ساخت آن نزدیک به دوازده سال به طول انجامیده است. بیشتر اتاقهای این خانه دارای سقفهای چوبی منقوش هستند که با طرحهایی ظریف از حیوانات، پرندگان و نقوش گلوبوته آراسته شدهاند. این خانه در مجاورت باغ قوام واقع شده و از طریق یک راهروی زیرزمینی به عمارت اصلی آن متصل میگردد؛ در حقیقت، این بنا در گذشته به عنوان اندرونی مجموعه قوام مورد استفاده قرار میگرفته است. درون خانه، مجسمههای مومی از چهرههای سرشناس و صحنههایی از زندگی گذشته شیراز به نمایش درآمده است. دیدنیترین بخش این عمارت، تالار آینهکاری آن است که با هنرنمایی چشمنوازی از آیینهکاری تزئین شده و جلوهای درخشان و تماشایی به فضا بخشیده است.
مکانهای تاریخی شیراز، سرای مشیر
سرای مشیر، که در مجاورت بازار تاریخی وکیل شیراز واقع شده، با انواع تزئینات هنری از جمله کاشیکاریهای نفیس، منبتکاریهای چوبی ظریف، مقرنسکاریهای استادانه و شیشههای رنگارنگ آراسته شده است. امروزه حوضخانهی این سرا به یک چایخانهی سنتی تبدیل شده و اتاقهای آن به مکانی برای نمایش و فروش هنرهای دستی و صنایعدستی اصیل استان فارس و شهر شیراز اختصاص یافته است.
مکانهای تاریخی شیراز، دروازه قرآن
دروازه قرآن، از مشهورترین بناهای تاریخی شیراز است که تاریخچهی آن به دوره دیلمیان میرسد. این دروازه در گذشته یکی از شش ورودی اصلی شهر بوده و وجه تسمیهی آن، وجود دو جلد قرآن دستنویس نفیس است که در اتاقکی بر بالای آن نگهداری میشود. گذاشتن قرآن در این مکان، بر پایه سنتی دیرین در ایران انجام شده است تا مسافران با عبور از زیر آن، به سلامت به سفر خود ادامه دهند.
اماکن تاریخی شیراز، مدرسه خان
مدرسه خان، از جاذبههای تاریخی شیراز، به دستور اللهوردی خان، حاکم وقت شیراز ساخته شد. او برای اداره این مدرسه، از ملاصدرای شیرازی، فیلسوف نامدار ایرانی در دوران تبعید، دعوت کرد تا با تدریس در آن، شکوفاترین دوره علمی خود را در این فضا سپری کند. اللهوردی خان اختیار کامل طراحی نظام آموزشی را به ملاصدرا سپرد و از او خواست تا محتوای درسی را بر اساس دیدگاههای خود تعیین کند. در این مدرسه، افزون بر علوم حوزوی مانند حکمت، فقه و فلسفه، رشتههایی چون ادبیات، نجوم، ریاضیات، هندسه، زمینشناسی، جانورشناسی، گیاهشناسی و شیمی نیز تدریس میشد؛ به همین دلیل، مدرسه خان را میتوان در زمان خود دانشگاهی جامع به شمار آورد. معماری این مدرسه شامل یکصد حجره است که هر کدام دارای ایوانی کوچک بوده و از پشت به راهرویی متصل میشوند. تزیینات هنری مانند کاشیهای معرق و رنگارنگ، نقوش اسلیمی، گنبدهای آجرکاریشده، طرحهای گلوبوته، خطوط ثلث، نسخ و نستعلیق و نیز نگارههای پرندگان، زیبایی خاصی به این بنا بخشیدهاند. حوض هشتضلعی، باغچههای کوچک و درختان نخل و نارنج در حیاط مدرسه، بر جذابیت و آرامش فضای آن افزودهاند.
مکانهای تاریخی شیراز، گهواره دید
برج دیدبانی شیراز که با نام «گهوارهی دید» نیز شناخته میشود، در دوران دیلمیان و با پیشینهای هزارساله بر بلندترین قله کوه چهلمقام ساخته شده است. این سازه در گذشته کارکردی نظامی و ارتباطی داشت و برای مراقبت از منطقه و نیز ارسال پیامهای فوری با استفاده از نشانههایی مانند صوت بوق، بازتاب نور، یا ایجاد آتش و دود مورد استفاده قرار میگرفته است. معماری بنا به صورت چهارطاقی مربعشکل با سقفی مخروطی است که با مصالح سنگ و ساروج ساخته شده است. ارتفاع سقف این سازه مربعی حدود هفت متر میباشد.
مکانهای تاریخی شیراز، عمارت دیوانخانه
عمارت دیوانخانه شیراز، معروف به دیوانخانه کریمخان زند، از بناهای تاریخی برجسته این شهر است که ریشه در دوران حکومت زندیه دارد. این بنا با الهام از معماری اصیل زندیه و تأثیرپذیری از مکتب اصفهان ساخته شده و از تزئینات هنری چشمنواز و زیبایی برخوردار است.
متن دیدگاه
سهیل رصایی
کم بود
نازی
همین؟ پس کو بقیه ش.
محرم در کشورهای مختلف
روز عاشورا
آبپاشی در کشورهای مختلف
آبپاشی
درختکاری در کشورهای مختلف
روز طبیعت
زمستان در کشورهای مختلف
فستیوال زمستانی
یلدا در کشورهای مختلف
یلدا
رمضان در کشورهای مختلف
جشنواره رمضان
هالووین در کشورهای مختلف
فستیوال هالووین
ولنتاین در کشورهای مختلف
ولنتاین