جاذبه‌های گردشگری مریوان

دریاچه زریبار مریوان

دریاچه زریوار، یکی از مشهورترین جاذبه‌های طبیعی شهرستان مریوان در استان کردستان، به عنوان یکی از بزرگترین دریاچه‌های آب شیرین ایران شناخته می‌شود. این دریاچه در میان منظره‌ای چشم‌نواز از کوه‌های پوشیده از درختان بلوط و مراتع سرسبز جای گرفته و طراوت خود را از چشمه‌های کف‌دریاچه‌ای و نیز بارش‌های فصلی می‌گیرد.

این تالاب ارزشمند به واسطه شرایط زیست‌محیطی مساعد خود، زیستگاهی غنی برای گونه‌های متنوعی از گیاهان و جانوران به شمار می‌آید و هر ساله شمار زیادی از پرندگان بومی و مهاجر را در خود جای می‌دهد.

یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز زریوار، جزیره‌های متحرک آن است؛ توده‌های گیاهی و خاکی‌ای که در اثر وزش باد و جریان آب از کرانه‌ها جدا شده و به سوی مرکز دریاچه حرکت می‌کنند. گاهی وسعت این جزیره‌های شناور به بیست متر مربع نیز می‌رسد.

بر اساس مطالعات گرده‌شناسی، شکل‌گیری زریوار به حدود ۲۰ هزار سال پیش و در دوره‌ای با آب‌وهوای سرد بازمی‌گردد. اما در باورهای محلی، روایت دیگری از پیدایش آن نقل می‌شود: اینکه درویشی، مردم ستمکار شهری را نفرین کرده و از خدا می‌خواهد آنان را با آب غرق کند؛ پس از آن، دریاچه پدیدار می‌شود و آن شهر و ساکنانش را در خود فرو می‌برد. گفته می‌شود هنوز هم آرامگاه آن درویش، مشرف بر دریاچه و در دامنه کوه قرار دارد.

اورامانات تخت مریوان

روستای اورامان تخت که در گویش محلی با نام هورامان نیز شناخته می‌شود، در منطقه اورامانات و میان دو شهرستان مریوان و پاوه جای گرفته است. این روستا در فاصله ۷۵ کیلومتری جنوب شرقی مریوان و شمال پاوه قرار دارد و با معماری منحصربه‌فرد خود شهرت یافته است. آنچه این روستا را شاخص کرده، هماهنگی کامل بافت آن با طبیعت کوهستانی و مصالح بومی یعنی سنگ است.

به دلیل ساخت پلکانی خانه‌ها بر دامنه پر شیب صخره‌ها، این روستا به «هزار ماسوله کردستان» معروف شده است. معماری آن‌چنان طراحی شده که حیاط هر خانه، بر بام خانه پایینی مشرف است و گذرهای باریک و پیچ‌درپیچ، تمام نقاط روستا را به هم متصل می‌کند. گام که در روستا می‌گذاری، نخستین چیزی که به استقبال می‌آید، عطر دل‌انگیز نان‌های تازه و غذاهای محلی است که در تمام کوچه‌ها پیچیده. در کنار این فضای خوشایند، بازارچه روستا مملو از لباس‌های کردی رنگین و صنایع‌دستی اصیل است که با قیمت‌هایی مناسب، چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند.

مطالعات باستان‌شناسی در پیرامون این روستا نیز گویای سکونت انسان در هزاره‌های دور است. کشف گوری سنگی با سقفی گنبدی‌شکل و بقایای خانه‌هایی باستانی، نشان از زندگی در عصر آهن دارد و قدمت سکونت در این ناحیه را به بیش از سه هزار سال پیش می‌رساند. افزون بر این، باستان‌شناسان پوست‌نوشته‌هایی با خط پهلوی و یونانی مربوط به دوره‌های اشکانی و سلوکی در این منطقه یافته‌اند که بر اهمیت تاریخی و فرهنگی این خطه گواهی می‌دهند.

قلعه امام مریوان

قلعه امام (که با نام قلعه ایمام نیز شناخته می‌شود) و مسجد سرخ مریوان، بر فراز کوه امام و در جنوب شهرستان مریوان در استان کردستان واقع شده‌اند. این قلعه در طول سه قرن، یکی از مراکز حکومتی امیران بابان و اردلان به شمار می‌رفته است.

مسجد سرخ مریوان که در قرن هشتم هجری شمسی به دستور امیر حمزه بابان بنا شده، به دلیل استفاده از آجرهای قرمزرنگ در نمای بیرونی خود، به این نام شهرت یافته است. این مسجد که قدمتی تاریخی دارد، امروزه به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری مریوان مورد بازدید قرار می‌گیرد.

دشت بیلو مریوان

دشت بیلو در 15 کیلومتری شهر مریوان واقع شده و با پوشش گیاهی، چشمه‌های آب و جنگل‌های سرسبز خود، یکی از دیدنی‌های زیبای بهاری مریوان محسوب می‌شود.

کوه چهل‌چشمه مریوان

کوه چهل‌چشمه یکی از ارتفاعات نام‌آشنای ایران و بلندترین قله استان کردستان، بخشی از رشته‌کوه‌های زاگرس است. در بهار و تابستان، هوای خنک و نسیم دلپذیر، آواز پرندگان، آبشارهای روان و عطر گیاهان معطر، همراه با پوشش جنگلی منطقه، چهل‌چشمه را به یکی از دیدنی‌ترین مقاصد مریوان تبدیل می‌کند.

روستای دره تفی مریوان

روستای دره تفی، از توابع شهرستان مریوان در استان کردستان، با نام دیگر "روستای لک‌لک‌ها" شناخته می‌شود. هر ساله با آغاز فصل بهار، این روستا میزبان لک‌لک‌هایی است که در مسیر کوچ خود به سوی مناطق گرمسیری عربستان و جده، در این نقطه از ایران فرود می‌آیند. مردم محلی با احترام از آنها یاد می‌کنند و نام "حاجی لک‌لک" را بر این پرندگان مهاجر نهاده‌اند.

لک‌لک‌ها با استقرار بر فراز تیرک‌های برق و شاخه‌های بلند درختان بلوط، لانه‌های خود را بنا می‌کنند و جلوه‌ای چشمگیر و تماشایی به طبیعت روستا می‌بخشند. این آمدن و رفتن سالانه، دره تفی را به یکی از دیدنی‌ترین مقاصد گردشگری مریوان تبدیل کرده است؛ جایی که پیوند زیبای طبیعت، حیات وحش و زندگی روستایی، تصویری ماندگار در ذهن هر بیننده ایجاد می‌کند.

روستای کانی‌سانان مریوان

روستای کانی‌سانان، در آغوش کوه و درست در مقابل دریاچه زریبار (زریوار) جای گرفته است. این روستا به واسطه معماری منحصربه‌فردش شناخته می‌شود؛ خانه‌های آن به صورت ردیفی و پشت سر یکدیگر ساخته شده‌اند، به گونه‌ای که هیچ خانه‌ای روبروی دیگری قرار نمی‌گیرد. این چیدمان خاص، همراه با چشم‌انداز تماشایی دریاچه و کوه، روستای کانی‌سانان را به یکی از مقاصد گردشگری دیدنی مریوان تبدیل کرده است.

آبشار گویله مریوان

آبشار گویله که از جاذبه‌های طبیعی استان کردستان است در مسیر سقز به مریوان و در دل جنگل‌‌های سرسبز منطقه مرزی کردستان قرار دارد. این آبشار بیش از 50 متر ارتفاع دارد.

آبشار بل اورامان

آبشار بل، یکی از شگفتی‌های طبیعی استان کردستان، در روستایی به همین نام در منطقه اورامانات و در حوالی مریوان واقع شده است. این آبشار دیدنی با حجم و فشار بالای آب، از دل شکاف یک کوه بیرون می‌جهد و صحنه‌ای باشکوه و خیره‌کننده را پیش روی بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.

آب این آبشار پس از سرازیر شدن از دل کوه، راه خود را به سوی رودخانه سیروان ادامه می‌دهد و پس از پیوستن به آن، نهایتاً راهی خاک عراق می‌شود. آبشار بل، نه تنها به خاطر جلوه‌های طبیعی‌اش، بلکه به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود در دل کوهستان‌های اورامان، یکی از مقاصد جذاب گردشگری در مریوان و استان کردستان به شمار می‌رود.

جنگل‌های مریوان

اطراف مریوان، گویی نگینی سبز بر دامان طبیعت کردستان است؛ منطقه‌ای سرشار از دشت‌های سرسبز، جنگل‌های انبوه و چشمه‌هایی با آبی زلال و گوارا. این جنگل‌ها که همچون بهشتی بی‌کران خودنمایی می‌کنند، با رودها و جویبارهای روان، درختان سربه‌فلک‌کشیده و پوشش گیاهی متنوع خود، فضایی رویایی برای دوستداران طبیعت خلق کرده‌اند.

در دل این زیست‌بوم بکر، می‌توان انواع خوراکی‌های طبیعی مانند قارچ‌های خودرو، ریواس و پیچک را یافت که هر یک بخشی از سفره‌های محلی را تشکیل می‌دهند. همچنین، جنگل‌های مریوان زیستگاهی امن برای گونه‌های مختلف پرندگان است و آوای دلنشین آنها در هر گوشه‌ای از این بهشت سبز، روح انسان را نوازش می‌دهد.

روستای درکی مریوان

روستای درکی، یکی از شگفت‌انگیزترین مقاصد طبیعی استان کردستان، در دل شهرستان سروآباد و در فاصله ۵۰ کیلومتری جاده مریوان به اورامان قرار گرفته است. این روستا که از بکرترین و دست‌نخورده‌ترین مناطق طبیعی ایران به شمار می‌رود، تجسم کاملی از بهشت روی زمین است. درکی جایی است که می‌توانید در آن، همزمان چشم‌اندازی از رودخانه‌های خروشان، چشمه‌های زلال، جنگل‌های انبوه، دشت‌های سرسبز، چمنزارهای مخملی، آبشارهای خروشان، برف‌های زمستانی و کوه‌های سربه‌فلک کشیده را در کنار آواز پرندگان، زمزمه آب و گل‌های لاله واژگون تجربه کنید.

مردم خون‌گرم و سخت‌کوش این روستا، همواره با گشاده‌رویی از مهمانان استقبال می‌کنند و محصولات باغ‌های پربرکت خود را که سرشار از گردو، توت‌فرنگی، توت خشک، بادام، زردآلو و آلوچه است، با مسافران تقسیم می‌کنند. لبنیات محلی تازه و طبیعی نیز در این روستا به وفور یافت می‌شود. از جمله جذابیت‌های اصیل این خطه، نان محلی کلانه است؛ نانی خوش‌عطر که با ترکیبی از پیازچه و پیچک تهیه می‌شود و پس از پخت، با کره محلی چرب شده و همراه با ماست، دوغ یا آش دوغ سرو می‌گردد. عطر این نان، خاطره‌ای ماندگار از مهمان‌نوازی و طعم اصیل کردستان را در ذهن هر بیننده ثبت می‌کند.

پل گاران مریوان

پل گاران که با نام پل کردلان نیز شناخته می‌شود، یکی از یادگارهای ارزشمند تاریخی استان کردستان است که قدمت آن به دوران پیش از اسلام، به ویژه دوره ساسانیان، بازمی‌گردد. این پل که تا سال ۱۳۲۰ خورشیدی نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت، در فاصله‌ای نزدیک به جاده مریوان - سقز واقع شده و بر روی رودخانه‌ای به همین نام بنا گردیده است.

پل گاران در طول تاریخ، به دست حکام محلی کرد، یعنی اردلانیان، مرمت شده و تا دوره صفویه همچنان اهمیت خود را حفظ کرده بود. در ساخت این بنای تاریخی، از مصالحی همچون سنگ، ساروج، آجر و سنگ‌های تراشیده به همراه ملات استفاده شده که نشان‌دهنده دانش پیشرفته معماری در زمان خود است. امروزه این پل نه تنها به عنوان یک اثر تاریخی، بلکه به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان مریوان و استان کردستان شناخته می‌شود.

بازارچه مرزی مریوان

بازارچه مرزی مریوان که با نام بازارچه باشماق نیز شناخته می‌شود، در فاصله ۱۵ کیلومتری این شهر قرار گرفته و به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز خرید منطقه به شمار می‌آید. این بازار محلی مناسب برای تهیه انواع کالا از جمله وسایل برقی، کیف، کفش و پوشاک است. همچنین اگر به دنبال سوغات مریوان باشید، می‌توانید صنایع دستی و محصولات محلی نظیر پارچه‌های رنگارنگ، کفش و گیوه‌های سنتی را نیز در این بازار پیدا کنید.

روستای نگل کردستان

در قلب استان کردستان، روستایی با نام نگل، یکی از زیباترین و بکرترین مقصدهای گردشگری ایران به شمار می‌آید. این روستا نه تنها به خاطر طبیعت چشمگیرش، بلکه به دلیل داشتن گنجینه‌ای بی‌نظیر از تاریخ اسلام، شهرت یافته است: قرآنی خطی و تاریخی که به خط کوفی و با اعراب‌گذاری زرین نگاشته شده است. این قرآن، یکی از چهار نسخه خطی قرآن کریم است که در صدر اسلام، به دستور خلیفه سوم، عثمان، به چهار منطقه مسلمان‌نشین جهان ارسال شد؛ و ایران، یکی از این سرزمین‌ها بود.

این نسخه نفیس که اکنون در مسجد جامع روستای نگل نگهداری می‌شود، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. اما آنچه این اثر را شگفت‌انگیزتر می‌کند، ماجرای ناپدید شدن و یافتن دوباره آن است. روزگاری، حدود هزار سال پیش، چوپانی از روستاهای اطراف، گله خود را برای چرا به دره‌ای سرسبز و خوش آب و هوا برده بود. در میان سبزه‌ها، چشمش به گلی زیبا افتاد. برای چیدن آن، نزدیک رفت و با احتیاط گل را از خاک بیرون کشید. همین حرکت ساده، چاله‌ای کوچک در زمین پدید آورد که درون آن، صندوقچه‌ای کهن پیدا شد.

چوپان بی‌درنگ مردم روستا را با خبر کرد و همگی به دره آمدند. صندوقچه را گشودند و در کمال ناباوری، قرآن گمشده را درون آن یافتند. از آن روز، آن مکان برای مردم مقدس شمرده شد و تصمیم گرفتند مسجدی در آن نقطه بنا کنند. با ساخت مسجد، رفته‌رفته خانه‌ها پیرامون آن شکل گرفت و روستای نگل پدید آمد؛ روستایی که امروز به یکی از قطب‌های فرهنگی و گردشگری ایران تبدیل شده است.

روستای پالنگان کردستان

پالنگان، روستایی با معماری پلکانی در منطقه‌ای کوهستانی از توابع استان کردستان است که رودخانه‌ای خروشان آن را به دو بخش تقسیم کرده است. این روستای دیدنی با باغ‌های سرسبز، چشمه‌های جوشان و آبشارهای پرآب، یکی از جاذبه‌های طبیعی بی‌نظیر استان به شمار می‌رود. قلعه پالنگان که بر فراز کوه مشرف بر روستا قرار دارد، بر زیبایی و شکوه این منطقه افزوده است. همچنین برگزاری جشنواره باشکوه «هزار دف» در این روستا، جلو‌ای از فرهنگ و آیین‌های کردی را به نمایش می‌گذارد. پالنگان در فصل تابستان، مقصدی محبوب برای گردشگران علاقه‌مند به طبیعت و فرهنگ است.

غار کرفتو دیواندره

غار کرفتو، با قدمتی در حدود دو هزار سال پیش از میلاد، در شمال‌غرب شهر دیواندره استان کردستان واقع شده و از طویل‌ترین غارهای تاریخی ایران به شمار می‌رود. دسترسی به این غار از طریق ۱۸۰ پله میسر است و پیچ‌وخم‌های فراوان آن به‌گونه‌ای است که هنوز بسیاری از مسیرهایش ناشناخته باقی مانده است. این غار از دو بخش طبیعی و دست‌کند تشکیل شده؛ بخش دست‌کند آن یادگار حضور انسان در ادوار مختلف تاریخی است و به عنوان یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های معماری صخره‌ای ایران شناخته می‌شود.

چشمه باباگرگر کردستان

چشمه باباگرگر در روستایی به همین نام، در شمال شرقی شهرستان قروه استان کردستان واقع شده است. ویژگی منحصربه‌فرد این چشمه، رنگ سرخ آب آن است که گاهی به زرد مایل به لیمویی تغییر می‌کند. وجود املاح معدنی به‌ویژه گوگرد، عامل اصلی این پدیده به شمار می‌رود و به آب خواص درمانی بخشیده است؛ به‌گونه‌ای که برای درمان بیماری‌های پوستی و امراض سودایی مفید شناخته می‌شود.

عمارت خسروآباد کردستان

عمارت خسروآباد در سنندج، یکی از برجسته‌ترین آثار تاریخی کردستان به شمار می‌رود. این مجموعه در دوره قاجار بنا شد و مقر فرمانروایی والیان اردلان بود. معماری آن شامل قصر سلطنتی، ایوانی ستون‌دار، حمام اختصاصی و فضاهای جانبی مانند اتاق دربان و خدمتکاران است که هر یک گوشه‌ای از شکوه این بنای تاریخی را به نمایش می‌گذارند.

کاروانسرای تاجوانچی سقز

کاروانسرای تاجوانچی در سقز، نمونه‌ای ارزشمند از معماری دوران زندیه است. این بنای دوطبقه که به دست خسروخان اول ساخته شد، از حیاطی مستطیل‌شکل با ستون‌های استوانه‌ای آجری و پایه‌ستون‌های مربعی شکل گرفته است. در میانه حیاط، آب‌نمایی آرامش‌بخش جا خوش کرده و حجره‌های متعددی در پیرامون آن برای سکونت موقت مسافران تعبیه شده است.

عمارت امجدالاشراف سنندج

عمارت امجدالاشراف از بناهای قدیمی و مکان‌های دیدنی سنندج است که بنا به سفارش تاجری اصفهانی با هنر معماران و استادکاران زبردست اصفهانی ساخته شده‌است.

حمام شیشه‌ای سنندج

اسم حمام شیشه‌ای سنندج شاید شما را به یاد بنایی تماماً بلورین بیندازد، اما واقعیت چیز دیگری است. این گرمابه تاریخی، با سنگ و گچ ساخته شده، اما راز نامگذاری جالبش به شیشه‌های رنگی و چشم‌نوازی برمی‌گردد که در جای جای آن به کار رفته است. قدمت این بنای دیدنی به احتمال زیاد به دوران زندیه می‌رسد؛ روزگاری که بسیاری از حمام‌های تاریخی منطقه ساخته شدند.

مسجد خسروآباد گروس

مسجد خسروآباد گروس در روستای گروس از توابع شهرستان بیجار قرار دارد. این مسجد که یکی از مساجد تک ایوانی کشور محسوب می‌شود احتمالا توسط خسروخان اردلان بنا شده باشد.

معنی مریوان

برای ریشه‌یابی معنی مریوان چندین نقل‌قول وجود دارد که در ادامه می‌آیند:
•کلمه مریوان از "مهروان" به معنی "جایگاه مهر" آمده‌است.
•مریوان از "ماربن" به معنی "مار فراوان" آمده زیرا در مریوان مار فراوان بوده‌است.
•در زمان‌های قدیم، عده‌ای از مرو به این منطقه آمده و ساکن شده‌اند، لذا این منطقه را مرویان خوانده‌اند که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.
•دریاچه زریبار باتلاقی بوده و انواع مرغان آبی مهاجر در فصل‌های مختلف سال به این منطقه کوچ کرده‌اند. در زبان کردی به مرغابی مراوی گفته می‌شود لذا منطقه به نام مراویان (جای مرغابی) معروف شده و به مرور زمان به مریوان تبدیل شده‌است.
•عده‌ای از مروانیان پس از انقراض امویان از بغداد گریخته و در این محل ساکن شدند. لذا این منطقه مروانیان نام گرفته که به مرور زمان مریوان شده‌است.

پرسش‌های متداول

شهر مریوان کجاست؟ مریوان از شهرستان‌های استان کردستان است که در 125 کیلومتری سنندج قرار دارد و هم مرز با عراق است.
مذهب مردم مریوان؟ اکثر مردم شهرستان مریوان مسلمان سنی شافعی مذهب هستند.
پیر شالیار کیست؟ به اعتقاد مردم منطقه اورامان کردستان، پیر شالیار عارفی با کرامات بوده که توانسته دختر ناشنوای شاه بخارا را شفا دهد.
تاریخ مراسم پیر شالیار؟ مراسم پیر شالیار در اردیبهشت و بهمن برگزار می‌شود. در مراسم اول به شخصیت پیر شالیار پرداخته می‌شود و در مراسم دوم مردم قربانی می‌دهند و به سماع و ستایش خداوند می‌پردازند.
مریوان کجا برویم؟ روستاهای سرسبز، چشمه‌ها و جنگل‌های اطراف و جاهای تاریخی.
آدرس بازارچه محلی مریوان چیست؟ بازارچه مرزی مریوان که در مرز باشماق برقرار است، در ۱۵ کیلومتری شهر مریوان قرار دارد.
بهترین زمان سفر به اورامان کی است؟ با توجه به هوای سرد مریوان، بهترین زمان سفر به اورامان و روستاهای مریوان و لذت بردن از دیدنی‌های مریوان، بهار و تابستان است.