جاذبه‌های گردشگری سیرجان

باغ سنگی سیرجان

باغ سنگی یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر سیرجان است که به شکل شش ضلعی نامنظم طراحی شده و متعلق به درویش خان اسفندیار پور بوده‌است. او مردی ناشنوا بود که از طریق دامداری و کشاورزی زندگی می‌کرد. پس از اصلاحات ارضی در سال ۱۳۴۰ درویش خان برای اعتراض به از دست دادن املاکش، دست از باغداری برداشت تا اینکه همه درختان زمین باقی مانده او پس از تقسیم اراضی خشک شدند. درویش‌خان اسفندیار شروع به حفر کردن چاله‌هایی در زمین خشک کرد. او درختان خشکیده را در این چاله‌ها به وسعت زیادی کاشت و این کار را ادامه داد. زمانی که کاشت این درختان خشکیده تمام شد، شروع به آویزان کردن سنگ‌هایی از شاخه‌های درختان کرد. در نهایت وسعت این باغ سنگی به ۱۰۰۰ متر رسید و ۱۸۰ درختی که در آن کاشته شده بودند و سنگ‌هایی که مانند میوه از آن آویزان بود این باغ سنگی را پدید آورد. البته به جز سنگ، او چیزهای دیگری مانند لاستیک‌های پنچر شده، آینه‌های شکسته، فنر و هر چیزی که به نظرش می‌رسیده را به درخت آویزان می‌کرده است.

بادگیر چپقی سیرجان

ملهم از دودکش کشتی‌های قدیمی

بادگیر چپقی سیرجان یکی از منحصربه‌فردترین بادگیرهای ایران و جهان است که در دوران رضا شاه پهلوی و به تقلید از دودکش‌ها و هواکش‌های کشتی‌های قدیمی ساخته شده‌است. بادگیر سیستم معماری جالبی است که در گذشته، همانند کولر یا هواکش برای خانه‌ها عمل می‌کرد. سیستم کاری بادگیر به این صورت بود که هوای جاری بیرون از خانه را به داخل خود می‌کشید و با تشت‌های آبی که درون آن‌ها تعبیه شده، هوا را خنک کرده و به داخل خانه هدایت می‌نمود.

یخدان دوقلو سیرجان

یخچال طبیعی

قدمت یخدان دوقلوی سیرجان مربوط به دوران قاجاریه است. این یخچال‌های طبیعی یخ مصرفی مردم شهر سیرجان را تامین می‌کردند. این یخدان‌ها شامل دو چاله یخ است که بر روی آن‌ها گنبد عظیم خشتی قرار گرفته و همچنین یک حصار طویل و مرتفع و سایه‌انداز در بین دو یخدان کشیده شده است. این یخدان‌ها به‌عنوان جاذبه‌های گردشگری سیرجان شناخته می‌شوند. مخازن یخ این یخدان‌ها در عمق زمین با خاک‌برداری ایجاد و دورچینی شده‌اند و برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل چاله‌ها جداره‌های آن را با آجر و پوشش عایق دورچینی کرده‌اند. یخ حاصله از حوضچه‌های یخ در فصل سرد زمستان با نیروی انسانی خرد شده و به چاله‌های یخ منتقل می‌شد و هنگامی که مخزن یا چاله‌های یخ به حد اشباع می‌رسید، دهانه مخزن را مسدود می‌کردند تا با شروع فصل گرما که به آب خنک و یخ نیاز داشتند، مورد استفاده قرار گیرند. روی هرکدام از چاله‌های یخ یک گنبد عظیم مخروطی قرار گرفته که از مصالح خشت خام و ملات گل رس پوشیده شده و عایق بسیار خوبی در مقابل نور و گرمای حاصل از تابش خورشید است. اهالی سیرجان در فصل زمستان مخزن یخدان‌ها را از یخ پر کرده و با بستن درب‌ها و روزنه‌ها، در فصل تابستان از یخ آن استفاده می‌کردند. نمونه دیگری از این یخچال‌های خشتی را در شهر تاریخی میبد می‌توان یافت.

روستای پاریز سیرجان

پاریز، از روستاهای سرسبز و دیدنی اطراف سیرجان است که دارای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی متعددی است. در منطقه شکار ممنوع پاریز، بیش از ۱۰۲ گونه از مهره‌داران و ۱۷۵ گونه از گیاهان دارویی زیست می‌کنند. اگر در فصل بهار به این روستای جذاب، سفر کنید، شاهد طبیعتی بکر، سرسبز و خیره‌کننده خواهید بود و جای جای این روستا جاذبه گردشگری است که به مواردی مانند دره‌ی تافک، چشمه ذغالی، گلیگه، کوه شاه خیرالله و شقایق‌زارها می‌توان اشاره نمود. روستای سرسبز پاریز سیرجان، دارای جاذبه‌های تاریخی نیز است که از بین آنها می‌توان به کاروانسرای پاریز، سنگ دشت قیچی و نقاشی‌های اجرا شده بر روی آن و منزل غلامحسین ترابی با کوچه‌پس‌کوچه‌های خیره‌کننده و قدیمی‌اش اشاره کرد.

آبشار زنجیر آویز سیرجان

آبشار زنجیر آویز در ۴۵ کیلومتری سیرجان و ۱۲ کیلومتری روستای بلورد واقع شده و از مکان‌های زیبا و خوش‌آب‌وهوا به‌ویژه در بهار و تابستان است. اطراف این آبشار پوشیده از درختان گردو و میوه‌های متنوع است. بر اساس افسانه‌های محلی، در گذشته حاکم منطقه زنجیری را بین دو صخره آویزان کرده و از آن برای بالا کشیدن آب و وسایل مورد نیاز خود استفاده می‌کرده است؛ از این رو، این آبشار به این نام معروف شده است.
علاوه بر این، آبشار زیبای گیسمون (گِسمون) در نزدیکی روستای فریدون از توابع هماشهر در بخش پاریز سیرجان قرار دارد. این آبشار با طبیعت بکر و دیدنی‌اش، مکانی ایده‌آل برای علاقه‌مندان به طبیعت و گردشگری است.

منطقه دره گرا سیرجان

منطقه کوهستانی "دره گرا" در ۴۵ کیلومتری جاده سیرجان-بلورد واقع شده و شامل رودخانه، دشت، درختان سرسبز و طبیعتی بکر است. این منطقه مملو از درختان "الوک"، "ارچن"، "بنه" و گیاهان دارویی مانند "آلاله" و "آویشن" است. اگر در اردیبهشت ماه به این منطقه سفر کنید، در مسیر خود با آواز پرندگان و قورباغه‌ها مواجه خواهید شد. طبیعت زیبا، آسمان آبی، هوای بسیار تمیز و کوه‌های دیدنی، این مکان را به مکانی ایده‌آل برای تفریح و کوه‌نوردی در میان کوه‌ها و دره‌های زیبای آن تبدیل کرده است. بهترین زمان برای گردش در این منطقه، اردیبهشت ماه است.

آرامگاه شاه فیروز سیرجان

بنایی متعلق به دوره ایلخانی

شاه فیروز بنایی تاریخی مربوط به سده 9 هجری قمری است که در جنوب شرقی سیرجان واقع شده است. بر فراز صخره‌ای از سنگ سبز تیره به ارتفاع ۳۰ متر واقع شده و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سنگ قبر آرامگاه شاه فیروز، از بین رفته و نمی‌توان از هویت فرد دفن شده و تاریخ احداث بنا اطلاع دقیقی به دست آورد. اما با توجه به شیوه معماری به نظر می‌رسد که این بنا متعلق به دوره ایلخانی قرون هشتم و نهم هجری باشد. این اثر شامل یک ساختمان چهار طاقی آجری با هشت ستون و سقفی گنبدی است که بر روی این ستون‌ها زده شده است. مردم این نواحی نقل می‌کنند که در ساختمان آن از شیر شتر استفاده شده تا بنا محکم ساخته شود و پابرجا بماند. در اطراف شاه فیروز سیرجان و در تمام سطح تپه‌ای که بنا بر روی آن ساخته شده، بقایای ظروف سفالی به چشم می‌خورد که وجود تمدنی عظیم را در این نواحی نشان می‌دهد.

کاروانسرای آقا ابراهیم سیرجان

کاروانسرای آقا ابراهیم از کاروانسراهای شاه‌عباسی، در مجاورت بازار قدیمی و اصلی شهر سیرجان قرار دارد. این کاروانسرا با بنایی یک طبقه و دو ورودی دو طبقه و همچنین دارای یک حیاط مرکزی و حجره‌هایی در اطراف آن می‌باشد. اکثر حجره‌های این کاروانسرا متروکه‌اند و بعضی‌هاشان بعنوان انبار استفاده می‌شوند.

بازار آقا ابراهیم سیرجان

بازار آقا ابراهیم بازاری قدیمی است که به دلیل نزدیکی به بازارهای کهنه و نو سیرجان بعنوان یکی از مراکز خرید برای بومی‌ها و گردشگران محسوب می‌شود. این بازار که به کاروانسرای سیرجان راه دارد محل خرید و فروش گلیم‌ و فرش است.

منطقه حفاظت شده بهرام گور سیرجان

منطقه حفاظت شده بهرام گور سیرجان، در مرز استان کرمان و استان فارس قرار دارد و مهم‌ترین پناهگاه گورخر ایرانی است.

کفه نمک سیرجان

کفه نمک سیرجان در فصول بارانی تبدیل به دریاچه و در فصول گرم سال، تبدیل به شوره‌زار می‌شود. به گفته مردم محلی، بهترین زمان بازدید از دریاچه کفه نمک سیرجان، در شب چهاردهم هر ماه است، زیرا ماه کامل، باعث درخشش بلورهای نمک شده و منظره‌ای فوق‌العاده ایجاد می‌نماید. این دریاچه با وسعت 35 هزار هکتار، در فصول گرم سال پوشیده از نمک‌های ورم کرده می‌شود و منظره‌ای شبیه برف‌های سیبری روسیه را تداعی می‌کند. ولی به محض بارش باران، این شوره‌زار در عرض چند ساعت تبدیل به دریاچه‌ای مواج و بزرگ می‌شود.

رودخانه‌های اطراف سیرجان

رودخانه‌های تنگ زرد، سوخته چال، تنگوییه، پلنگی، چوران، مش بری، لاشور، فریون، نوچون و خمروتوییه از جمله رودخانه‌های جذاب و چشم‌نواز اطراف سیرجان هستند. در مسیر اکثر این رودخانه‌ها، می‌توان شاهد پوشش گیاهی غنی و درختان زیبا بود که زیبایی طبیعت منطقه را دوچندان می‌کنند.

خانه شوکت سعیدی سیرجان

تلفیق آجر و دانه‌های سرباره کوره

خانه شوکت سعیدی سیرجان مربوط به دوره پهلوی اول است که به صورت خانه‌ای دو طبقه با مصالح آجرتراش بنا شده است. این خانه که از خانه‌های تاریخی سیرجان است و در بافت قدیم شهر واقع شده است از جاذبه‌های گردشگری سیرجان به شمار می‌رود. نمای اصلی خانه با آجر پوشانده شده است که شامل تلفیق آجر و دانه‌های درشت سرباره کوره است. دانه‌های سرباره کوره با ترکیب آجر شکل زیبایی را پدید می‌آورند و معمولا با طرح‌های هندسی، گلدانی و اسلیمی ترکیب می‌شوند. طرح آجر سرواره مختص بافت تاریخی سیرجان است که از این مصالح ساختمانی تنها در بناهای این شهر استفاده شده است.

خانه حاج رشید سیرجان

وقف حسینیه

خانه حاج رشید خانه‌ای قاجاری است که در اطراف بازار قدیمی سیرجان واقع شده است. این ساختمان هم اکنون وقف حسینیه است و حدود ۱۶۰ سال قدمت دارد.

خانه صدر زاده سیرجان

خانه صدرزاده عمارتی دو طبقه در وسط باغ پسته‌ای قرار گرفته است و دارای اصطبل، حمام، گاوچاه، استخر، باغچه، حوض‌خانه و شیر سنگی است. این مکان در حال حاضر به موزه صنعت سنگ آهن تغییر کاربری داده است.

بازار تاریخی سیرجان

سقف‌های گنبدی و نورگیرها

بازار تاریخی سیرجان که از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری سیرجان به شمار می‌رود دارای قدمتی دویست ساله است. این بازار که از آثار تاریخی به جای مانده از دوران قاجار است بیشتر با نام بازار دوقلوی سیرجان شناخته می‌شود. بازار دوقلوی سیرجان دارای سقف‌های گنبدی و نورگیر است و در اطراف آن، بناهای مشهوری مانند مدرسه احمدی، مسجد جامع اعظم ملاحسین خان و مسجد کلاه مال‌ها قرار دارند. عطر بوی گیاهان دارویی در کل بازار پیچیده است و قاووت که یکی از سوغاتی‌های پرطرفدار سیرجان و استان کرمان است در اکثر مغازه‌های این بازار یافت می‌شود.